SPEELZIEK
„Een naam voor iemand die maar wilde spelen”
Mijn achternaam betekent letterlijk 'graag speels' — en dat verklaart een hoop.
De betekenis van de achternaam SPEELZIEK
Speelziek is een bijnaam-achternaam voor iemand die graag speelde of dartel en levendig van aard was — 'ziek' betekende hier niet ongesteld, maar hunkerend naar iets, zoals we nu nog 'lekker ziek' of 'speelziek kind' zeggen. Het beschrijft dus een speelse, opgewekte persoonlijkheid.
Het familiewapen van SPEELZIEK
„Speels van hart, trouw van aard”
Per fess van keel en goud, in het bovenste deel twee zilveren dobbelstenen en in het onderste deel één zilveren dobbelsteen, over de deellijn een springende eekhoorn van goud.
De naam Speelziek ontstond in de Lage Landen als bijnaam voor iemand met een opvallende, aanstekelijke voorliefde voor spel en vermaak — niet in de zin van onwel, maar in de oudere betekenis van "ziek zijn van" iets, een hartstocht die niet te onderdrukken viel, zoals men ook "leergierig" of "weetgierig" kende. Voordat de Napoleontische naamregistratie van 1811 families dwong tot vaste achternamen, was het gebruikelijk dat zulke persoonlijke karaktertrekken, opgemerkt binnen de kleine gemeenschap van dorp of stad, verstarden tot een erfelijke naam. Zo droeg een voorvader die bekendstond om zijn speelsheid, zijn lichtvoetigheid en zijn vreugde in het spel, deze eigenschap door aan alle generaties die na hem kwamen.
Het schild toont een deling van keel (rood) en goud, twee kleuren die elkaar in evenwicht houden zoals ernst en vrolijkheid elkaar in een gezond leven afwisselen. De drie zilveren dobbelstenen — twee boven, één onder de deellijn — verwijzen rechtstreeks naar het spel zelf: het element van kans, vreugde en gezelligheid dat de naam Speelziek in zijn kern draagt. De springende eekhoorn van goud, dwars over de deellijn gezet, verbeeldt de speelse, vlugge aard die de bijnaam ooit opriep: behendig, opgewekt en nooit stilzittend. Boven het schild draagt de stalen toernooihelm een zilveren belletje tussen twee sierveren in keel en goud, een verwijzing naar het geluid van vreugde en spel dat door de eeuwen heen bij deze naam is blijven klinken. De wapenspreuk "Speels van hart, trouw van aard" verenigt tenslotte de twee zijden van het karakter dat deze familie definieert: een blijvende lichtheid van geest, gedragen door een diepe, standvastige trouw aan wie zij zijn.
De geschiedenis van de naam SPEELZIEK
De achternaam Speelziek behoort tot de categorie van Nederlandse bijnaam-achternamen die zijn ontstaan uit karaktereigenschappen of gedragskenmerken van een voorvader. Etymologisch is de naam samengesteld uit twee elementen: "speel", afgeleid van het werkwoord spelen, en "ziek", dat in oudere betekenissen niet alleen "onwel" betekende maar ook kon verwijzen naar een sterke neiging of hartstocht voor iets, vergelijkbaar met woorden als "leergierig" of "weetgierig". Zo zou "speelziek" oorspronkelijk hebben aangeduid dat iemand een uitgesproken voorliefde had voor spel, vermaak of speelsheid, mogelijk als karaktertrek die opviel binnen een gemeenschap en daardoor als bijnaam ging functioneren voordat deze in de vroegmoderne tijd verstarde tot een erfelijke familienaam. Dit patroon van naamvorming, waarbij persoonlijke eigenschappen de basis vormden voor een achternaam, was wijdverspreid in de Lage Landen tijdens de late middeleeuwen en vroegmoderne periode, vooral in tijden voordat officiële systemen voor naamregistratie, zoals ingevoerd onder het Napoleontische bewind in 1811, verplicht werden gesteld.
Wat de geografische oorsprong betreft, wordt aangenomen dat namen met dit type constructie voornamelijk voorkwamen in het Nederlandse taalgebied, met mogelijke concentraties in bepaalde regio's van Nederland waar dergel