SPEELMAN
„Speelman: van beroep muzikant of speelman op kermis”
Mijn achternaam betekent letterlijk 'muzikant op kermissen' – mijn voorouders brachten al eeuwen geleden feest!
De betekenis van de achternaam SPEELMAN
Speelman is een beroepsnaam voor iemand die de speelman was: een rondtrekkende musicus of vermaker die op bruiloften, kermissen en feesten muziek maakte. De naam verwijst dus letterlijk naar iemand die 'speelde', in de zin van muziek maken of vermaak brengen.
Wilt u zien wat er in de registers staat? Het verdiepingsdossier SPEELMAN bevat de akten, de tellingen en de originele registerbladen — met bij elke bewering de bron erbij. €47
Bekijk het dossier SPEELMAN →De geschiedenis van de naam SPEELMAN
De achternaam Speelman vindt zijn oorsprong in de Nederlandse en Vlaamse Lage Landen en behoort tot de categorie beroepsnamen, die in de middeleeuwen ontstonden als aanduiding van iemands ambacht of functie binnen de gemeenschap. Etymologisch is de naam samengesteld uit de woorden "speel" (van spelen, muziek maken) en "man", wat wijst op een muzikant, speelman of rondtrekkende artiest die op markten, bruiloften en feesten voor vermaak zorgde. Speellieden vervulden in de middeleeuwse samenleving een belangrijke sociale functie: zij traden op tijdens kermissen, huwelijksfeesten en andere gelegenheden met instrumenten zoals de doedelzak, fluit of vedel. Naarmate achternamen in de veertiende en vijftiende eeuw gebruikelijker werden, kregen personen die dit beroep uitoefenden of van wie voorouders bekendstonden als speellieden, de naam Speelman als vaste familienaam toegewezen, vooral in de gebieden die nu Nederland en België beslaan.
Geografisch gezien komt de naam Speelman vooral voor in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland, alsook in delen van Vlaanderen, wat samenhangt met de historische verspreiding van rondreizende muzikanten langs handelsroutes en marktplaatsen. In de zeventiende eeuw kreeg de naam extra bekendheid door Cornelis Speelman, een invloedrijke gouverneur-generaal van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), die een belangrijke rol speelde in de Nederlandse koloniale geschiedenis in Azië. Dit maakte de naam ook internationaal bekend, met name in voormalige Nederlandse koloniën zoals Indonesië en Suriname, waar nakomelingen van kolonisten of medewerkers van de VOC de naam meenamen. Tegenwoordig is Speelman een relatief zeldzame maar herkenbare Nederlandse achternaam, die nog steeds verwijst naar de rijke muzikale en ambachtelijke tradities van de vroegmoderne Lage Landen.