SPEE
„Een naam die verwijst naar spek, vet of overvloed”
Mijn achternaam verwijst mogelijk naar spek of welvaart – ik kom dus letterlijk uit de vetpot!
De betekenis van de achternaam SPEE
Spee is vermoedelijk afgeleid van het Middelnederlandse woord voor spek of vet, mogelijk als bijnaam voor een spekhandelaar, slager of iemand die bekendstond om zijn welvarende, gezette voorkomen. Een andere mogelijkheid is een verband met een plaatsnaam of waternaam in het Rijnland, waar de naam ook veel voorkomt.
Het familiewapen van SPEE
„Geworteld in het water”
Golfsgewijs doorsneden van zilver en sinopel, met drie rietstengels van zilver, uit de voet oprijzend en de golvende deellijn doorkruisend; helmteken: een bundel zilveren riet tussen twee vlerken van sinopel, op een wrong van zilver en sinopel, dekkleden sinopel gevoerd van zilver.
De naam Spee voert terug naar het Rijnlandse grensgebied rond Kalkar en Kleef, waar de plaatsnaam Spee of Speye een laaggelegen, moerassig gebied aanduidde: een waterrijke strook land langs rivier of beek, te nat om te bewonen zonder vindingrijkheid, maar rijk aan riet, vis en ruimte. Vanaf de late middeleeuwen namen families die uit of bij deze plek woonden de plaatsnaam als eigen naam aan, zoals in het Nederrijnse gebied gebruikelijk was. Wat begon als een aanduiding van drassige grond, groeide uit tot een familienaam die eeuwen later nog gedragen werd door geleerden als Friedrich Spee von Langenfeld en door de adellijke tak von Spee — een naam die, net als het rietland waaraan zij haar oorsprong ontleent, wortel schoot en standhield.
Het schild is golfsgewijs doorsneden van zilver en sinopel (groen): de golvende lijn tussen beide vlakken verbeeldt het moerassige, waterrijke land waarnaar Spee genoemd is, het zilver voor het water zelf en het sinopel voor de vruchtbare, drassige oever. Daaruit rijzen drie rietstengels van zilver op, die de deellijn doorkruisen — het riet dat van oudsher in zulke laaglanden groeit, en dat zowel de plaatsnaam Speye letterlijk kenschetst als de veerkracht van een familie die zich, net als het riet, boog maar niet brak. Het helmteken herhaalt deze rietbundel tussen twee vlerken van sinopel, als beeld van opstijgen vanuit drassige grond naar hogere staat — een verwijzing naar de latere adellijke verheffing van de naam — terwijl de dekkleden van sinopel en zilver de tinctuur van het schild bevestigen. De wapenspreuk, Geworteld in het water, vat samen hoe deze familie, ontstaan uit een nat en nederig stuk land, generatie na generatie stand hield: gedragen door haar wortels, niet ondanks het water, maar dankzij het water.
De geschiedenis van de naam SPEE
De achternaam Spee heeft haar wortels in het Rijnlandse grensgebied tussen Nederland en Duitsland, met name in de streek rond Kalkar en Kleef in Noordrijn-Westfalen. De naam wordt beschouwd als een toponiem, afgeleid van de plaatsnaam Spee of Speye, die verwijst naar een laaggelegen, moerassig gebied of een waterrijke plek langs een rivier of beek. Dit sluit aan bij een bredere traditie in de Nederrijnse en Nederlandse naamgeving, waarbij achternamen vaak ontstonden uit de oorspronkelijke woonplaats of het landschapskenmerk van een familie. Vanaf de late middeleeuwen, toen vaste achternamen gebruikelijker werden onder de adel en later ook onder burgers, begonnen families die afkomstig waren uit of verbonden waren aan deze regio zich naar deze plaatsnaam te noemen, wat resulteerde in de verspreiding van de naam Spee in zowel Duitsland als Nederland.
Historisch gezien is de naam Spee vooral bekend geworden dankzij enkele opmerkelijke dragers ervan. De bekendste is waarschijnlijk Friedrich Spee von Langenfeld (1591-1635), een Duitse jezuïet, dichter en hoogleraar die beroemd werd om zijn moedige kritiek op de heksenprocessen in zijn werk "Cautio Criminalis". Ook de Duitse marineadmiraal Maximilian von Spee (1861-1914), die sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog in de Slag bij de Falklandeilanden, droeg deze naam en gaf zijn naam aan diverse oorlogsschepen. Het adellijke voorvoegsel "von" bij sommige dragers duidt op een verheffing tot de adelstand in latere eeuwen, wat wijst op de sociale status die sommige tak