VELDPAUS
„Genoemd naar een paus in het veld”
Mijn achternaam Veldpaus verwijst niet naar de paus, maar naar een moerassig veld!
De betekenis van de achternaam VELDPAUS
Veldpaus is een Nederlandse/Limburgs-Duitse achternaam die vermoedelijk verwijst naar iemand die woonde bij een 'paus' in het veld — 'Paus' was in het Rijnlands-Limburgse dialect een oud woord voor moeras, poel of drassig weiland, niet naar het kerkelijk ambt. De naam duidt dus op een woonplek: een veld bij een moerassige laagte.
Het familiewapen van VELDPAUS
„Uit veld gegroeid, vast als aarde”
In sinopel een gouden korenschoof, vergezeld in de voet van geploegde aarde van sinopel en goud, en in het schildhoofd een zilveren spitse muts.
De naam Veldpaus is een samengestelde Nederlandse achternaam die zijn oorsprong vindt in het zuidoosten van Nederland en het aangrenzende Duitse Rijnland, met name in Limburg, waar vanaf de zestiende en zeventiende eeuw families vaak werden vernoemd naar de ligging van hun hoeve ten opzichte van een herkenbaar landschapskenmerk. Het element "veld" verwees naar een open, onbebouwd stuk akkerland, terwijl "paus" vermoedelijk teruggaat op een oudere persoonsnaam, bijnaam of huisnaam die door lokale uitspraak en verbastering zijn huidige vorm kreeg, zonder rechtstreeks verband met het kerkelijk ambt. Zo ontstond een naam die de herinnering bewaart aan een familie die generaties lang verbonden was met één stuk grond, herkenbaar aan zijn ligging en bewerkt met eigen handen.
Het schild toont in sinopel — het groen van het open veld — een gouden korenschoof, het beeld van de oogst die het land zijn waarde geeft en die de familie letterlijk voortbracht uit haar akkers. In de voet van het schild wisselen geploegde stroken sinopel en goud elkaar af: de voren van de ploeg, teken van eeuwenlange arbeid op dezelfde grond en van de continuïteit tussen vader en zoon die het veld bewerkten. In het schildhoofd staat een zilveren spitse muts, een sprekend element dat verwijst naar het naamdeel "paus" zonder een kerkelijk ambt te willen uitbeelden — het is hier een herkenningsteken, zoals de bijnaam ooit een persoon onderscheidde van anderen op hetzelfde veld. Boven het schild draagt de stalen toernooihelm, gedekt met een wrong van sinopel en zilver, als helmteken opnieuw een korenschoof tussen twee geploegde voren: de oogst herhaald in de hoogte, ten teken dat wat op het veld gewonnen werd, ook de naam van het geslacht zelf droeg. De wapenspreuk "Uit veld gegroeid, vast als aarde" vat deze herkomst samen: een familie die niet ontstond uit toeval, maar uit standvastige verbondenheid met haar eigen stuk grond.
De geschiedenis van de naam VELDPAUS
De achternaam Veldpaus is een samengestelde Nederlandse achternaam die waarschijnlijk is ontstaan uit de combinatie van twee elementen: "veld", verwijzend naar een open, onbebouwd stuk land of akkerland, en "paus", een element dat in de naamkunde soms teruggaat op een persoonsnaam, bijnaam of plaatsaanduiding en niet noodzakelijk verwijst naar het kerkelijk ambt van paus. Dit type samengestelde achternamen was gebruikelijk in de vroegmoderne periode, toen families vaak werden aangeduid naar de ligging van hun woning of hoeve ten opzichte van een herkenbaar landschapskenmerk. De naam wordt voornamelijk aangetroffen in het zuidoosten van Nederland en het aangrenzende Duitse Rijnland, met name in Limburg, een regio waar veel achternamen zijn gevormd uit boerderijnamen en veldbenamingen die teruggaan tot de zestiende en zeventiende eeuw.
Historisch gezien duiden namen als Veldpaus op een sterke band met het agrarische leven en de plaatselijke geografie van herkomst. In de Limburgse en Nederrijnse dialecten komen samenstellingen met "veld" veelvuldig voor als aanduiding van een familie die woonde bij of werkte op een specifiek stuk grond, vaak grenzend aan een groter landgoed of gemeenschappelijke weide. Het element "paus" kan in dit verband ook een verbastering zijn van een oudere persoonsnaam of huisnaam, zoals wel vaker gebeurde in de ontwikkeling van Germaanse achternamen door lokale uitspraak en schrijfw