PENNEWAARD
„Genoemd naar een hofstede omringd door een 'penne' (moeras)”
Mijn achternaam Pennewaard verwijst naar een stuk drassig, ingepolderd land in Noord-Holland!
De betekenis van de achternaam PENNEWAARD
Pennewaard is een Noord-Hollandse plaatsnaam-achternaam: 'waard' betekent een stuk (opgehoogd) land, vaak omgeven door water, en 'penne-' verwijst mogelijk naar moerassig of drassig terrein of naar een persoonsnaam. De naam duidt dus op iemand die afkomstig was van een specifieke hoeve of landgoed met die naam.
Het familiewapen van PENNEWAARD
„Uit het water gewonnen”
Golfsgewijs doorsneden van azuur en sinopel, van een gaande golvende dwarsbalk van zilver vergezeld in het schildhoofd van water, en in de voet van drie rietstengels van goud oprijzend uit de golvende lijn, waaruit een gouden rondeel (een opgeworpen waard) omhoogkomt.
De naam Pennewaard is ontstaan in de waterrijke streken van West-Friesland en de Zaanstreek, waar families werden vernoemd naar het land waarop zij woonden en dat zij dag na dag aan het water moesten ontfutselen. Het element "waard" duidt op een stuk grond dat gedeeltelijk door water wordt omsloten — een uiterwaard, een eiland, een ingedijkt perceel — terwijl "Penne" vermoedelijk verwijst naar het riet- of pengras dat in deze drassige gronden welig groeide. Voordat achternamen in 1811 wettelijk verplicht werden, was het een gebruikelijke praktijk om families te vernoemen naar juist zo'n herkenbaar landschapskenmerk, en zo werd een familie voor eeuwen verbonden aan een lap grond die zij zelf, generatie na generatie, uit het water had opgebouwd.
In het schild weerspiegelt de golvende verdeling van azuur en sinopel het aanhoudende samenspel van water en land dat deze streek eeuwenlang heeft gevormd. De golvende dwarsbalk van zilver in het schildhoofd verbeeldt het water zelf — de rivier, de vloed, de altijd aanwezige dreiging en belofte van de zee. De drie rietstengels van goud, oprijzend uit de golvende lijn, verwijzen rechtstreeks naar het "Penne" in de naam: het pengras dat de vroegste dragers rondom hun woonplaats zagen groeien en dat de streek zijn karakter gaf. Het gouden rondeel, half opstijgend uit de golven, verbeeldt de "waard" zelf — het stuk land dat uit het water werd gewonnen en drooggelegd, de grond die de familie letterlijk haar naam gaf. De gouden kleur van riet en waard staat voor de vruchtbaarheid en welvaart die deze harde arbeid uiteindelijk opleverde, terwijl azuur en sinopel het water en het herwonnen land tonen die nooit helemaal van elkaar te scheiden zijn. De spreuk "Uit het water gewonnen" vat het verhaal in vijf woorden samen: dit is een familie wier bestaan, wier grond en wier naam zijn ontstaan uit de voortdurende, geduldige strijd tegen het water.
De geschiedenis van de naam PENNEWAARD
De achternaam Pennewaard is een typisch Nederlandse, en meer specifiek Noord-Hollandse, familienaam die vermoedelijk is ontstaan als een zogenaamde toponymische naam, verwijzend naar een plaats of landschapskenmerk waar de vroegste dragers van de naam woonden of vandaan kwamen. Het tweede deel van de naam, "waard" of "weerd", is een veelvoorkomend element in Nederlandse plaats- en veldnamen en duidt doorgaans op een stuk land dat gedeeltelijk door water wordt omgeven, zoals een uiterwaard, eiland of ingedijkt gebied. Het eerste deel, "Penne", zou kunnen verwijzen naar een persoonsnaam, een plaatselijke benaming of mogelijk naar het riet- of pengras dat in vochtige gebieden groeide. Namen met de uitgang "-waard" zijn kenmerkend voor de waterrijke streken van Holland, waar de strijd tegen het water en de voortdurende drooglegging van land een grote rol speelden in de vorming van het landschap en daarmee ook in de naamgeving van families die zich in dergelijke gebieden vestigden.
Historisch gezien komt de naam Pennewaard vooral voor in de regio West-Friesland en de Zaanstreek, gebieden die van oudsher bekend staan om hun poldergronden en drooggemaakte landerijen. De vorming van achternamen op basis van een specifieke woonplaats of landkenmerk was in deze contreien gebruikelijk, vooral in de periode voordat achternamen wettelijk verplicht werden gesteld tijdens de Napoleontische tijd rond 1811. Veel families namen toen definitief de naam aan die al generaties lang informeel werd gebruikt om hen te onderscheiden van anderen in de gemeenschap. De naam Pennewaard is door de eeuwen heen relatief zeldzaam gebleven, wat erop wijst dat de families die deze naam droegen mogelijk afstammen van een beperkt aantal stamvaders uit een specifiek gebied. Tegenwoordig wordt de naam nog altijd gedragen door families die hun wortels vaak kunnen herleiden tot deze specifieke Noord-Hollandse regio, en de naam vormt daarmee een interessant voorbeeld van hoe geografische en landschappelijke kenmerken hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van Nederlandse familienamen.