BAKEMA
„Friese naam voor "zoon van Bakke", de bakker”
Mijn achternaam Bakema betekent zoiets als "zoon van de bakker" - Fries en smakelijk!
De betekenis van de achternaam BAKEMA
Bakema is een Friese achternaam die "afkomstig van/zoon van Bakke" betekent, waarbij Bakke een verkorte vorm is van namen die verwijzen naar het beroep bakker. De uitgang '-ema' is typisch Fries en betekent zoveel als 'behorend tot' of 'nakomeling van'.
Het familiewapen van BAKEMA
„Moedig uit de grond”
Van boven ingedeeld met een golvende lijn: het eerste (boven) van azuur, beladen met een opkomende zon van goud; het tweede (onder) van sinopel, beladen met drie geharnaste vuisten van zilver, elk een kort zwaard opwaarts vasthoudend, geplaatst één en twee; helmteken: een geharnaste arm van zilver, een zwaard opwaarts houdend, tussen een wrong van azuur en sinopel gevoerd met goud.
De naam Bakema is een geuzennaam uit het hoge noorden: ontstaan in Friesland en Groningen als patroniem, gevormd door het achtervoegsel "-ema" ("zoon van, van het geslacht van") te voegen aan de korte, gekoesterde voornaam Bake of Bako. Die naam gaat op haar beurt terug op oudere Germaanse namen die begonnen met "Bad-" of "Bald-" – woorden die "strijd" of "moedig" betekenden. Pas in de negentiende eeuw, na de invoering van de Franse burgerlijke stand onder Napoleon, werd deze losse, generatie-op-generatie wisselende vadernaam vastgelegd als blijvende familienaam. Wie Bakema heette, was van oorsprong dus letterlijk "van het geslacht van de moedige" – een naam gedragen door boeren en ambachtslieden op het kletsnatte, hardvochtige noordelijke platteland, waar standvastigheid geen keuze maar een levensvoorwaarde was.
Het schild is met een golvende lijn verdeeld, als een dijkkruin die het land in tweeën snijdt: hierboven het azuur van de open Groninger hemel, hieronder het sinopel van het gewonnen, vastgehouden land. In het azuur rijst een gouden zon op – het licht dat over het herwonnen land breekt, en tegelijk een eerbetoon aan Jaap Bakema, de naamdrager die na de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog letterlijk nieuwe morgens hielp bouwen. In het sinopel houden drie zilveren geharnaste vuisten ieder een zwaard opwaarts: geen charges van oorlog, maar van "Bad-" en "Bald-" zelf – moed, vasthoudendheid, de kracht om grond en naam generaties lang overeind te houden. Het helmteken herneemt die kracht in een enkele geharnaste arm, alsof de belofte van de drie vuisten wordt hernieuwd door elke nieuwe generatie die de naam draagt. De spreuk "Moedig uit de grond" verbindt ten slotte de twee helften van het schild: de naam Bakema is, zoals het polderland zelf, met moed uit de bodem opgebouwd.
De geschiedenis van de naam BAKEMA
De achternaam Bakema is een typisch Friese/Groningse patroniemische naam die is ontstaan uit het principe van naamgeving waarbij het achtervoegsel "-ema" of "-a" werd toegevoegd aan een voornaam om aanduiden "zoon van" of "afkomstig van de familie van". De naam is waarschijnlijk afgeleid van de voornaam Bake of Bako, een verkorte of gekoosde vorm van Germaanse namen die begonnen met het element "Bad-" of "Bald-", wat "strijd" of "moedig" betekende. Dit patroniemische naamgevingssysteem was wijdverspreid in de noordelijke provincies van Nederland, met name in Friesland en Groningen, waar achternamen vaak pas in de negentiende eeuw definitief werden vastgelegd na de invoering van de Franse burgerlijke stand onder Napoleon. Voor die tijd gebruikten mensen in deze regio's vaak vader- of moedernamen die van generatie op generatie konden veranderen, en de vaste vorm Bakema ontstond dus relatief laat in de familiegeschiedenis als officiële achternaam.
Historisch gezien komt de familienaam Bakema voornamelijk voor in het noorden van Nederland, met een concentratie in Groningen en aangrenzende gebieden. Families met deze naam waren vaak werkzaam in agrarische beroepen of ambachten die typisch waren voor de noordelijke plattelandsgemeenschappen. Een opmerkelijk kenmerk van de naam is de verspreiding naar andere delen van Nederland en zelfs naar het buitenland, met name naar de Verenigde Staten en Canada, als gevolg van emigratiegolven in de negentiende en twintigste eeuw. De naam heeft ook bekendheid verworven dankzij bekende naamdragers, zoals de invloedrijke Nederlandse architect Jaap Bakema, die een belangrijke rol speelde in de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog en in de ontwikkeling van het architectonische denken binnen de internationale CIAM-beweging. Door deze bekende figuur is de naam Bakema ook buiten de regionale context bekend geworden binnen Nederland.