VAN ALTENA
„Genoemd naar het land van Altena, tussen Maas en Waal”
Mijn achternaam verraadt dat mijn voorouders ooit uit het Land van Altena kwamen!
De betekenis van de achternaam VAN ALTENA
Van Altena betekent letterlijk 'afkomstig uit Altena', een streek en heerlijkheid in het Land van Heusden en Altena in Noord-Brabant. De naam werd gegeven aan mensen die vanuit dit gebied verhuisden en zich elders vestigden, zodat hun herkomst hun achternaam werd.
Het familiewapen van VAN ALTENA
„Oud van grond, vast van stam”
Van boven ingedeeld in azuur, waarin een groene heuvel met daarop een zilveren toren van steen (gemetseld van sabel), en van onder golvend van zilver en azuur; gedekt met een stalen kanteelhelm met dekkleden van azuur en zilver, gevoerd van groen, getopt met een groene heuvel waarop een zilveren reiger.
De naam Van Altena is een herkomstnaam: hij verwijst naar het voormalige graafschap Altena, gelegen in het westen van Noord-Brabant, waar de Maas zich vertakt in de moerassen en kreken van de Biesbosch. Wie in de middeleeuwen uit deze streek vertrok, droeg de naam van zijn land met zich mee — een land dat zijn naam vermoedelijk ontleent aan het oude Germaanse "alt" (oud), verbonden met een waterloop of nederzetting. Het geslacht Van Altena behoorde tot de regionale adel van dit graafschap, met Woudrichem als een van de kernplaatsen, en toen bij de invoering van de Burgerlijke Stand vaste achternamen verplicht werden, bevestigden nazaten met wortels in deze streek de naam die hun herkomst al eeuwenlang had gedragen.
Het schild is verdeeld naar de aard van het land zelf: van boven azuur, de open hemel boven het oude graafschap, en van onder golvend van zilver en azuur, de vertakte wateren van de Maas en de Biesbosch waaruit het gebied zijn karakter putte. Op een groene heuvel — het vaste, verheven land midden in het waterrijke gebied — staat een zilveren toren, gemetseld van sabel: het beeld van de oude burcht en het bestuurlijke gezag van het graafschap Altena, eenzaam en standvastig op de hoogte. Boven het schild waakt op de helm, met dekkleden van azuur en zilver gevoerd van groen, opnieuw een groene heuvel, nu gedragen door een stille zilveren reiger, vogel van de moerassen die het land altijd heeft gekend. De motto "Oud van grond, vast van stam" verenigt de betekenis van "alt" (oud) met de standvastigheid van een familie die, generatie na generatie, geworteld blijft in de grond waar haar naam ooit ontstond.
De geschiedenis van de naam VAN ALTENA
De achternaam "van Altena" behoort tot de categorie van Nederlandse achternamen die verwijzen naar een geografische herkomst, zoals blijkt uit het voorvoegsel "van". Deze naam verwijst naar Altena, een plaats en voormalig graafschap gelegen in het westen van Noord-Brabant, in het gebied van de Biesbosch nabij de rivier de Maas. Het graafschap Altena speelde in de middeleeuwen een belangrijke rol als zelfstandig territorium, met Woudrichem als een van de belangrijkste plaatsen binnen dit gebied. Mensen die van oorsprong uit deze streek kwamen of er woonachtig waren, kregen destijds vaak deze plaatsnaam als achternaam toegewezen, een gebruikelijke praktijk in de tijd voordat achternamen wettelijk werden vastgelegd. De naam Altena zelf is vermoedelijk afgeleid van een oude Germaanse samenstelling, waarbij "alt" duidt op "oud" en het tweede deel mogelijk verwijst naar een waterloop, hoogte of nederzetting, hoewel de precieze etymologische oorsprong niet volledig eenduidig is vastgesteld door taalkundigen.
Historisch gezien verspreidde de naam "van Altena" zich vanaf de middeleeuwen door migratie en door de adellijke en bestuurlijke families die banden hadden met het graafschap Altena. Het geslacht Van Altena behoorde tot de regionale adel en had invloed in het bestuur van het gebied, wat de naam een zekere status gaf in de vroege Nederlandse geschiedenis. Bij de invoering van de Burgerlijke Stand onder Napoleon in het begin van de negentiende eeuw, toen inwoners van de Lage Landen verplicht werden een vaste achternaam te registreren, kozen veel families zonder bestaande familienaam voor een naam die hun herkomst weerspiegelde, waardoor "van Altena" ook toen als achternaam werd vastgelegd door mensen met wortels in deze streek. Tegenwoordig komt de naam vooral voor in Nederland, met concentraties in Noord-Brabant en omliggende provincies, en is de naam ook terug te vinden bij nakomelingen van Nederlandse emigranten in landen zoals de Verenigde Staten en Zuid-Afrika, waar de naam vaak een herinnering vormt aan de Nederlandse geografische en historische wortels van de familie.
