POT
„Pot: een naam voor een pottenbakker of dikke drinker”
Mijn achternaam Pot komt waarschijnlijk van een pottenbakker – of een stevige drinker!
De betekenis van de achternaam POT
De naam Pot verwijst waarschijnlijk naar het beroep van pottenbakker of pottenverkoper, of naar iemand die bij een pot-vormig uithangbord of huisnaam woonde. Het kan ook een bijnaam zijn geweest voor een gezette man of een stevige drinker, naar het woord 'pot' in de betekenis van drinkbeker.
Het familiewapen van POT
„Vast gebakken, vast gebleven”
Doorsneden van sabel en zilver, beladen met drie potten van wisselende kleur: twee zilveren potten in het sabelen schildhoofd en één sabelen pot in het zilveren schildvoet.
De naam Pot is een van de oudste sprekende namen uit de Lage Landen: zij duidt letterlijk op het aardewerken of metalen vaatwerk waarmee middeleeuwse ambachtslieden hun brood verdienden. Als beroepsnaam voor de pottenbakker, als uithangteken van een herberg, of als bijnaam voor een ronde gestalte — in alle gevallen droeg wie de naam voerde een stuk gebruiksvoorwerp met zich mee dat symbool stond voor huis, haard en dagelijks bestaan. Sinds de vijftiende eeuw is de naam in Zuid-Holland, Noord-Holland en Zeeland terug te vinden, bij zowel gegoede burgers als eenvoudige ambachtslieden, en zij is door de eeuwen heen opvallend ongewijzigd gebleven — een naam die, net als het aardewerk waarnaar zij verwijst, hard gebakken is en niet meer vervormt.
Het schild is doorsneden van sabel (zwart) en zilver, een eenvoudige, krachtige tweedeling die de pot zelf oproept: donker vuur van de bakoven vanboven, het lichte, gereinigde product vanonder. Daarop staan drie potten, telkens van de kleur die tegen het veld afsteekt — twee zilveren potten boven, één zwarte pot beneden — een directe cant op de naam Pot, waarbij het drietal verwijst naar de generaties die de naam hebben doorgegeven. De pot in de helmteem herhaalt dit beeld nog eenmaal, als een gebaar dat het teken van de stamvader tot op de dag van vandaag boven het schild bewaart. Het devies "Vast gebakken, vast gebleven" vat de kern van het geslacht samen: zoals de pot zijn vorm behoudt na het bakken, zo is ook de naam Pot door de eeuwen heen onveranderd en stevig gebleven.
De geschiedenis van de naam POT
De achternaam Pot vindt haar oorsprong voornamelijk in Nederland en België, waar zij al sinds de middeleeuwen voorkomt. Etymologisch gezien wordt de naam meestal herleid tot het Middelnederlandse woord "pot", verwijzend naar een aardewerken of metalen vaatwerk. De naam kon op verschillende manieren ontstaan: als beroepsnaam voor een pottenbakker of handelaar in potten en aardewerk, als uithangnaam van een huis of herberg met een pot als symbool, of als bijnaam voor iemand met een bepaald uiterlijk kenmerk, mogelijk verwijzend naar een ronde lichaamsbouw. In sommige gevallen wordt de naam ook in verband gebracht met plaatsnamen of veldnamen waarin het woord "pot" voorkwam, bijvoorbeeld ter aanduiding van een laagte of kuil in het landschap.
Historisch gezien is de familienaam Pot vooral geconcentreerd in de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland en Zeeland, waar zij al in archiefstukken uit de vijftiende en zestiende eeuw wordt vermeld. De naam komt voor bij zowel gegoede burgerfamilies als bij eenvoudiger ambachtslieden, wat wijst op een diverse sociale herkomst. Opmerkelijk is dat de naam Pot in de loop der eeuwen weinig fonetische veranderingen heeft ondergaan, in tegenstelling tot veel andere Nederlandse achternamen die door regionale uitspraakverschillen sterk zijn gaan variëren. Tegenwoordig komt de naam verspreid voor in Nederland, met name in het westen van het land, en is zij ook terug te vinden onder Nederlandse emigranten in landen als de Verenigde Staten en Zuid-Afrika, waar zij soms is verbasterd tot varianten zoals "Pott" of "Potts".