MOLLEMAN
„Molleman: de man die mollen ving of bij een molen woonde”
Mijn achternaam betekent zoiets als 'mollenvanger' — een écht middeleeuws beroep!
De betekenis van de achternaam MOLLEMAN
Molleman is een Nederlandse achternaam die vrijwel zeker teruggaat op het beroep van mollenvanger, iemand die mollen bestreed om akkers en dijken te beschermen. Een minder waarschijnlijke, maar mogelijke, verklaring is een verband met 'molen' (molenaar) via klankverschuiving.
Het familiewapen van MOLLEMAN
„Onder de grond, boven de nood”
In sinopel drie molshopen van goud onder een golvende zilveren dwarsbalk, waarboven een opspringende mol van sabel.
De naam Molleman ontstond in de Nederlandse oostelijke provincies, waar de mol — ondanks zijn kleine gestalte — een geducht dier was voor boeren en veehouders. Wie de mollen ving of bestreed, verrichtte onmisbaar werk: het beschermen van akkers en weilanden tegen de ondergrondse ondermijning die oogsten kon vernietigen. Uit dit beroep, of uit een bijnaam voor iemand met een teruggetrokken, "ondergronds" karakter, groeide een familienaam die al in de zestiende en zeventiende eeuw in kerkelijke registers werd vastgelegd — een naam die, hoewel zeldzaam, door de eeuwen heen trouw is doorgegeven aan een beperkt aantal stamvaders en hun nazaten.
Het schild toont een veld van sinopel (groen), het kleur van de vruchtbare weide waarin het verhaal van de naam wortelt. Daaronder, in het schildvoet, liggen drie molshopen van goud: de tastbare sporen van de mol, drievoudig omdat geduld en herhaling — telkens opnieuw graven, telkens opnieuw ploegen — de kern vormen van het bestaan waaruit deze naam is voortgekomen. De golvende dwarsbalk van zilver scheidt de rustige oppervlakte van de wereld daaronder en verbeeldt de aardlaag zelf, de grens tussen het zichtbare en het verborgen werk. Daarboven rijst de mol van sabel op, zwart en vastberaden, als teken van wie zich niet laat weerhouden door wat onder de oppervlakte moeilijk is — precies zoals de molman ooit deed. De spreuk 'Onder de grond, boven de nood' vat dit samen: het werk dat verborgen blijft, tilt de gemeenschap toch boven haar zorgen uit.
De geschiedenis van de naam MOLLEMAN
De achternaam Molleman is van oorsprong Nederlands en behoort tot de categorie beroepsnamen of bijnamen die verwijzen naar dieren, in dit geval de mol. Etymologisch is de naam samengesteld uit "mol", het kleine ondergronds levende zoogdier, en "man", een veelvoorkomend achtervoegsel in Nederlandse achternamen dat "man" of "persoon die" betekent. De naam kan zijn ontstaan als beroepsaanduiding voor iemand die mollen ving of bestreed, een belangrijk beroep in agrarische gemeenschappen waar mollen schade konden toebrengen aan akkers en weilanden. Daarnaast is het mogelijk dat de naam oorspronkelijk als bijnaam werd gegeven aan iemand met bepaalde fysieke kenmerken of gedragingen die aan een mol deden denken, zoals slechtziendheid of een voorkeur voor ondergronds of afgezonderd werk.
Geografisch gezien komt de naam Molleman voornamelijk voor in Nederland, met concentraties in de oostelijke provincies zoals Gelderland en Overijssel, gebieden die van oudsher agrarisch waren en waar mollenvangers een erkend beroep uitoefenden. De naam is door de eeuwen heen verspreid geraakt door migratie binnen Nederland en later ook naar het buitenland, met name naar de Verenigde Staten en Canada, waar Nederlandse emigranten in de negentiende en twintigste eeuw naartoe trokken. Historisch gezien duiken de eerste vermeldingen van de naam op in kerkelijke en notariële archieven vanaf de zestiende en zeventiende eeuw, toen achternamen in Nederland steeds gebruikelijker werden. Een opmerkelijk kenmerk van de naam is de vrij zeldzame maar consistente aanwezigheid ervan in Nederlandse genealogische bronnen, wat wijst op een beperkt aantal stamvaders van waaruit de huidige dragers van de naam afstammen.
