HOEN
„Hoen: familienaam vernoemd naar de hoenderachtige vogel”
Mijn achternaam Hoen komt gewoon van de kip - trots drager van een middeleeuwse dierennaam!
De betekenis van de achternaam HOEN
Hoen is een oude Nederlandse bijnaam die verwijst naar het woord 'hoen' (kip of hoenderachtige vogel). Waarschijnlijk kreeg de eerste drager de naam vanwege een kippenhouderij, een uithangteken met een hoen, of een opvallende eigenschap die aan het dier deed denken.
Het familiewapen van HOEN
„Waakzaam en Voedend”
Doorsneden van goud en keel, in het schildhoofd een hoen van sabel gekamd en gelelloerd van keel, in de voet drie aren van goud waaierend geplaatst; helmteken: een hoen van sabel op een wrong van goud en keel, dekkleden keel en goud.
De naam Hoen gaat terug op het Middelnederlandse woord "hoen", dat eenvoudigweg "hoen" of "kip" betekende. Vermoedelijk ontstond de naam als beroepsaanduiding voor wie pluimvee hield of verhandelde — de poelier, de pluimveehouder — of als bijnaam voor iemand wiens hoeve bekendstond om zijn hoenders, dan wel als huisnaam waarbij een hoen op het uithangbord de woning markeerde. Al in de late middeleeuwen is de naam terug te vinden in archieven van Gelderland en Limburg, en in de vijftiende en zestiende eeuw droeg een adellijke tak van de familie Hoen aanzien in het hertogdom Gelre, met kastelen en heerlijkheden die getuigen van hun bestuurlijke rol. Door dialectverschillen en het ontbreken van een gestandaardiseerde spelling verschenen varianten als Hoene, Hoenen en Hoon, tot de naam zich verspreidde tot in Noord-Amerika, waar Nederlandse emigranten haar meenamen.
Het schild is doorsneden van goud en keel: de gouden bovenhelft draagt het hoen van sabel, gekamd en gelelloerd van keel, dat rechtstreeks verwijst — in klassieke cant-traditie — naar de naam zelf en naar het beroep of de herkomst van de eerste dragers als hoeders van pluimvee. De zwarte kleur van het hoen (sabel) staat voor waakzaamheid en volharding, eigenschappen die men in de middeleeuwen aan het dier toeschreef en die de familie door de eeuwen heen typeerden. In de rode voet staan drie aren van goud, waaierend geplaatst: zij verbeelden de boerderij en het land waarop het hoen leefde, de oogst die voedsel en welvaart bracht, en daarmee de verbondenheid van de naam met het agrarische bestaan waaruit zij ontsproot. Het helmteken herhaalt het hoen van sabel op een wrong van goud en keel, dekkleden in dezelfde kleuren, als bekroning die de kern van de naam nogmaals bevestigt boven het schild. De spreuk "Waakzaam en Voedend" vat de dubbele aard van het hoen samen: het waakzame dier dat de erve bewaakt, en de gever van voedsel die generatie na generatie in leven hield — een nieuw ontworpen wapen, geworteld in eeuwenoude heraldische traditie, dat de naam Hoen recht doet.
De geschiedenis van de naam HOEN
De achternaam Hoen vindt zijn oorsprong in het Middelnederlandse woord "hoen", wat "hoen" of "kip" betekent. Deze naam ontstond waarschijnlijk als een beroepsnaam voor personen die zich bezighielden met het houden of verkopen van pluimvee, zoals pluimveehouders of poeliers. Daarnaast is het mogelijk dat de naam is voortgekomen uit een bijnaam, toegekend aan iemand vanwege bepaalde karaktereigenschappen die met een hoen werden geassocieerd, of uit een huisnaam waarbij een hoen als uithangteken diende. De naam kan ook zijn ontstaan als aanduiding voor iemand die bij een boerderij of woning woonde waar een hoen prominent aanwezig was, wat in de middeleeuwen een gebruikelijke manier was om families van elkaar te onderscheiden. Geografisch gezien wordt de naam Hoen voornamelijk teruggevonden in Nederland, met name in de provincies Gelderland en Limburg, waar de naam al vanaf de late middeleeuwen in archiefstukken voorkomt.
Historisch gezien is de familienaam Hoen ook verbonden aan een adellijk geslacht dat in de vijftiende en zestiende eeuw aanzien genoot in het hertogdom Gelre. Deze adellijke tak van de familie Hoen bezat verschillende kastelen en heerlijkheden en speelde een rol in de regionale bestuurlijke en militaire geschiedenis. Opmerkelijk is dat de naam door de eeuwen heen in verschillende spellingsvarianten voorkomt, zoals Hoene, Hoenen en Hoon, wat wijst op regionale dialectverschillen en de wisselende schrijfwijzen die vóór de standaardisatie van de Nederlandse taal gebruikelijk waren. Vandaag de dag komt de achternaam Hoen nog altijd voor in Nederland en België, en in mindere mate in landen waarheen Nederlandse emigranten in de negentiende en twintigste eeuw zijn vertrokken, zoals de Verenigde Staten en Canada, waar de naam soms is aangepast aan de lokale uitspraak.