MARTENA
„Friese adellijke naam, terug te voeren op een states in Friesland”
Mijn achternaam voert terug op een Friese adellijke state uit de late middeleeuwen!
De betekenis van de achternaam MARTENA
Martena is een Friese familienaam die oorspronkelijk verwees naar bewoners of eigenaren van de Martenastate, een adellijk landgoed (state) in Friesland. De naam is gevormd met de typisch Friese uitgang '-a', die 'afkomstig van' of 'behorend tot' aangeeft, mogelijk gekoppeld aan de voornaam Marte of Martin.
Het familiewapen van MARTENA
„Van Marten, in stand”
In azuur een golvende dwarsbalk van zilver, beladen met drie lopende zilveren merels (klauwloos) naast elkaar, vergezeld boven van een gouden ster van zes punten.
De naam Martena is een typisch Friese stins- of hoofdelingennaam, ontstaan in de late middeleeuwen uit de voornaam Marten of Martijn — een verkorting van Martinus — met de Friese uitgang "-a", die afstamming of bezit aanduidt. Zo betekende Martena letterlijk "die van Marten" of "afstammeling van Marten". Het geslacht dat deze naam droeg, behoorde in de veertiende en vijftiende eeuw tot de Friese adel en bezat stinzen in onder meer Cornjum en Franeker; de bekende Martenastate in Cornjum getuigt tot op heden van hun aanzien. In de eeuwen daarna verspreidde de naam zich verder door Friesland, ook onder bewoners en medewerkers van de familiebezittingen, maar de kern van de naam bleef steeds verwijzen naar afstamming, grond en een gevestigde plaats in de Friese standenmaatschappij.
Het schild is van azuur, de kleur van trouw en standvastigheid, passend bij een geslacht dat eeuwenlang aan zijn land en naam verbonden bleef. De golvende dwarsbalk van zilver verwijst naar de Friese terpen en waterlopen waarop de stinzen van de Martena's stonden gebouwd — het water dat het land vormde en beschermde. Op deze balk lopen drie zilveren merels, een sprekend, cantend symbool: de vogels verwijzen klankmatig naar "Marten" en verbeelden tegelijk waakzaamheid en het rustig voortschrijden van geslacht op geslacht, zonder klauwen omdat hun kracht niet in verovering lag maar in aanwezigheid en voortbestaan. Boven de balk straalt een gouden ster van zes punten, een verwijzing naar Sint-Maarten — de naamgever achter Marten — en naar het licht van afkomst dat de familie door de eeuwen heen bleef leiden. De helm van staal, zonder kroon zoals passend voor een burgerlijk-adellijk Fries geslacht, draagt een gewrongen van azuur en zilver met daarop nogmaals een zilveren merel, wiens gespreide vleugels de voortdurende beweging van de naam door de generaties verbeelden. De spreuk "Van Marten, in stand" vat de kern samen: een naam die is voortgekomen uit één man, en die door standvastigheid — in stand gehouden is tot op de huidige dag.
De geschiedenis van de naam MARTENA
De achternaam Martena is van oorsprong Fries en behoort tot de categorie stins- of hoofdelingennamen, afkomstig uit het adellijke en aanzienlijke milieu van Friesland in de late middeleeuwen. De naam is afgeleid van de voornaam Marten of Martijn, een verkorting van Martinus, met toevoeging van het Friese achtervoegsel "-a", dat vaak duidt op afstamming of bezit, zoals te zien is in vele andere Friese familienamen. Martena verwijst dus letterlijk naar "die van Marten" of "afstammeling van Marten". De naam werd oorspronkelijk gedragen door een vooraanstaand geslacht dat in de veertiende en vijftiende eeuw een belangrijke rol speelde in de Friese adel, met bezittingen en stinzen (versterkte huizen) in verschillende delen van Friesland, waaronder Cornjum en Franeker.
Historisch gezien is de familie Martena nauw verbonden met de Martenastate in Cornjum, een indrukwekkend landhuis dat tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven en getuigt van de rijkdom en status van het geslacht. De Martena's behoorden tot de Friese adel en waren betrokken bij bestuurlijke en politieke zaken in de regio, wat hen tot een invloedrijke familie maakte binnen de Friese standenmaatschappij. In de loop der eeuwen verspreidde de naam zich verder over Friesland en daarbuiten, waarbij niet alle dragers van de naam directe afstammelingen waren van het oorspronkelijke adellijke geslacht, maar de naam soms ook werd overgenomen door personen die op de bezittingen van de familie werkten of woonden. Tegenwoordig komt de naam Martena nog steeds voornamelijk voor in Nederland, met een duidelijke concentratie in Friesland, en wordt beschouwd als een naam met een rijke historische en culturele achtergrond die verwijst naar de adellijke geschiedenis van deze noordelijke provincie.