ENKELAAR
„Vernoemd naar een plek genaamd 'Enkel' of 'Enkelaar'”
Mijn achternaam Enkelaar verwijst waarschijnlijk naar een plek waar mijn voorouders ooit vandaan kwamen!
De betekenis van de achternaam ENKELAAR
Enkelaar is vrijwel zeker een streeknaam: iemand die zo heette, kwam oorspronkelijk uit of woonde bij een plaats of buurtschap met een naam als 'Enkel' of 'Enkelaar', mogelijk verwant aan een waternaam of laagland-toponiem. De uitgang '-aar' duidt vaak op herkomst uit een plaats, vergelijkbaar met '-er' in andere Nederlandse familienamen.
Het familiewapen van ENKELAAR
„Enkel, doch standvastig”
Doorsneden van goud en azuur golvend; in het bovenste veld een enkele opvliegende zwarte valk met uitgeslagen vleugels, in het onderste veld een enkele zilveren enkel (astragalus).
De naam Enkelaar behoort tot een groep Nederlandse achternamen die pas een vaste vorm kregen toen de Burgerlijke Stand in 1811 onder Napoleon werd ingevoerd en vele families voor het eerst verplicht een geslachtsnaam moesten laten registreren. Het element "-aar" duidt van oudsher op een persoon die verbonden is met een plaats, een beroep of een kenmerk — zoals in "Molenaar" — terwijl "enkel" op meerdere manieren kan worden gelezen: als "alleen" of "enkelvoudig", als het gewrichtsdeel van de voet, of als verwijzing naar een verdwenen veld- of plaatsnaam ergens in het vroegmoderne Nederland. Juist in die meerduidigheid schuilt de kracht van de naam: een familie die, ondanks een onzekere en niet volledig gedocumenteerde herkomst, generatie na generatie een eigen, herkenbare plaats heeft weten te behouden.
Het schild is daarom doorsneden van goud en azuur golvend: de golvende lijn verwijst naar het mogelijk verdwenen land of veld waaruit de naam ooit ontstond, een herinnering aan een oorsprong die niet meer op de kaart staat maar wel in de naam voortleeft. In het bovenste veld rijst een enkele zwarte valk op met uitgeslagen vleugels — enkel en alleen, zonder andere vogels om zich heen, als beeld van het "enkelvoudige" in de naam en van een familie die op eigen kracht vooruitkomt. In het onderste veld staat een enkele zilveren enkel: een directe verwijzing naar het lichaamsdeel dat de naam letterlijk draagt, symbool van het fundament waarop men staat en de stevigheid waarmee men zijn weg vervolgt. De wapenspreuk "Enkel, doch standvastig" vat dit samen — alleen, maar onwrikbaar — en de zwarte valk uit het schild keert terug als helmteken boven een stalen toernooihelm met azuur-en-gouden dekkleden, zodat het geheel, hoewel nieuw ontworpen in de heraldische traditie, recht doet aan de eigen, oprechte geschiedenis van de naam Enkelaar.
De geschiedenis van de naam ENKELAAR
De achternaam "Enkelaar" is een Nederlandse familienaam waarvan de exacte oorsprong niet volledig gedocumenteerd is, maar de etymologie wijst op een samenstelling die typisch is voor Nederlandse achternamen. Het element "-aar" is een veelvoorkomend suffix in het Nederlands dat oorspronkelijk werd gebruikt om een persoon aan te duiden die verbonden was met een bepaalde plaats, beroep of kenmerk, vergelijkbaar met suffixen zoals "-er" in het Engels (denk aan namen als "Molenaar" voor iemand die bij een molen werkte). Het voorvoegsel "Enkel" kan verwijzen naar het Nederlandse woord "enkel", dat zowel "alleen" of "enkelvoudig" kan betekenen als het lichaamsdeel "enkel" (gewrichtsdeel van de voet). Een andere mogelijkheid is dat de naam afgeleid is van een toponiem, een plaatsnaam of veldnaam die ergens in Nederland voorkwam en die inmiddels mogelijk verdwenen of veranderd is. Dergelijke namen ontstonden vaak in de vroegmoderne tijd toen achternamen verplicht werden, met name na de invoering van de Burgerlijke Stand onder Napoleon in 1811, toen veel Nederlanders voor het eerst een vaste achternaam moesten kiezen of registreren.
Geografisch gezien komt de naam Enkelaar voornamelijk voor in Nederland, met concentraties die mogelijk ter