GOUWENS
„Genoemd naar het water: 'de Gouwe'”
Mijn achternaam Gouwens verwijst naar een voorouder die bij een oude veenrivier woonde!
De betekenis van de achternaam GOUWENS
Gouwens is een Friese/Groningse patroniem- of herkomstnaam die verwijst naar iemand die woonde bij of afkomstig was van een waterloop genaamd 'Gouw' of 'Gouwe' - een oud woord voor een stromend water of veenrivier. De uitgang '-ens' geeft vaak 'zoon van' of 'afkomstig van' aan in het Fries-Groningse taalgebied.
Het familiewapen van GOUWENS
„Uit de gouw geboren”
Doorsneden golvend van sinopel en goud, in het bovenste veld drie gouden korenaren oprijzend uit de golvende lijn, in het benedenveld een klavertje van sinopel; op het schild een gestalen toernooihelm, gedekt met een wrong van sinopel en goud waarop een gouden korenschoof tussen twee groene bladeren, dekkleden sinopel en goud, gevoerd van zilver.
De naam Gouwens is vermoedelijk ontstaan als patroniem: "zoon van Gouwe", waarbij de voornaam Gouwe teruggrijpt op oudere Germaanse of Friese naamvormen. Tegelijk klinkt in de naam onmiskenbaar het woord "gouw" door, de oude aanduiding voor een streek of landstreek, zoals bewaard in plaatsnamen als Gouda en de regio de Gouw in Noord-Holland. Wie in de late middeleeuwen Gouwens werd genoemd, was hoogstwaarschijnlijk iemand die woonde in of afkomstig was uit zo'n vruchtbare landstreek, vaak doorsneden door water, en droeg die herkomst voortaan als vaste familienaam mee — definitief vastgelegd toen in 1811 onder het Napoleontische bewind de Burgerlijke Stand achternamen verplicht maakte.
Het schild is doorsneden golvend van sinopel (groen) en goud, een verdeling die de vruchtbare gouw zelf verbeeldt: het golvende scheidingslijntje verwijst naar het water dat zulke landstreken van oudsher doorsnijdt en begrensde, en dat in Holland letterlijk het land vormde. In het bovenste groene veld rijzen drie gouden korenaren op uit die golvende lijn: het koren dat uit de vruchtbare bodem van de gouw groeit, en tegelijk een subtiele echo van de klank "Gouwe" in "gouden". In het benedenveld staat een klavertje van sinopel, teken van een land dat voedt en van het geluk dat meerdere generaties in diezelfde streek bleven wonen en werken. Boven het schild draagt een gestalen toernooihelm — zonder kroon, zoals passend voor een burgerlijk geslacht — een wrong van sinopel en goud met daarop een gouden korenschoof tussen twee groene bladeren: de oogst van de gouw, gebundeld en bewaard, zinnebeeld van wat de familie generatie na generatie bijeenhield. De spreuk "Uit de gouw geboren" vat dit alles samen: een naam die niet naar een enkele daad verwijst, maar naar een plek — een landstreek waaruit een familie is voortgekomen en die zij, waar zij ook naartoe trok, in haar naam is blijven dragen.
De geschiedenis van de naam GOUWENS
De achternaam Gouwens behoort tot de categorie van Nederlandse patroniemen, namen die oorspronkelijk verwezen naar de voornaam van de vader. De naam is vermoedelijk afgeleid van de voornaam "Gouwe" of "Gouwe(n)", een verkorte of regionale vorm die mogelijk teruggaat op oudere Germaanse of Friese naamvormen, aangevuld met de patronymische uitgang "-s", die destijds gebruikelijk was in delen van Nederland om aan te duiden "zoon van". Daarnaast wordt wel verondersteld dat de naam een verband kan hebben met het woord "gouw", een oude aanduiding voor een streek of landstreek, zoals te herkennen in plaatsnamen als Gouda en de regio de Gouw in Noord-Holland. Dit zou betekenen dat de naam oorspronkelijk verwees naar iemand die afkomstig was uit of woonachtig was in een dergelijke streek, waarna de familienaam zich generatie na generatie verder verspreidde.
Historisch gezien komt de naam Gouwens vooral voor in Nederland, met concentraties in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en delen van Gelderland, gebieden waar patroniemen als vaste achternamen zich vanaf de late middeleeuwen en vooral na de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811 onder Napoleontisch bewind definitief vastlegden. Voor die tijd veranderden namen vaak per generatie, maar door de verplichte registratie werden families gedwongen een blijvende achternaam te kiezen, waardoor namen als Gouwens definitief werden vastgelegd in officiële documenten. In de negentiende en twintigste eeuw emigreerden diverse dragers van de naam, onder andere naar de Verenigde Staten, wat verklaart waarom de naam G