VELDEMA
„Naam van 'het veld' met een Friese familie-uitgang”
Mijn achternaam Veldema betekent zoiets als 'die van het veld' – pure Friese boerentrots!
De betekenis van de achternaam VELDEMA
Veldema betekent zoiets als 'die van het veld' of 'afkomstig van het open land'. Het is opgebouwd uit 'veld' en de Friese/Groningse achtervoegsel '-ema', die vaak 'zoon van' of 'afkomstig van' aanduidt.
Het familiewapen van VELDEMA
„Uit het veld, voor het volk”
Doorsneden van sinopel en goud; in het schildhoofd een ploeg van goud, in de voet drie gouden korenschoven naast elkaar geplaatst.
De naam Veldema is ontstaan in Friesland, waar het achtervoegsel "-ema" van oudsher een afstamming aanduidt: "de nakomeling van hem die bij het veld hoorde". Na de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811, toen elke Nederlander verplicht een vaste achternaam moest aannemen, grepen veel Friese families terug op hun woonomgeving of dagelijkse werk om zich een naam te geven. Voor de dragers van Veldema was dat evident: zij woonden bij, werkten op of stamden af van het open akkerland dat het bestaan van hele gemeenschappen in het noorden droeg. Vergeleken met veelvoorkomende "-ema"-namen als Sjoerdema of Bakkema is Veldema zeldzaam gebleven, een teken dat de naam wellicht slechts aan enkele families of één lokale gemeenschap toebehoorde — een naam met een kleine, hechte oorsprong die zich niettemin over de wereld verspreidde met de Friese emigranten van de negentiende en twintigste eeuw.
Het schild is doorsneden van sinopel (groen) en goud, de kleuren van het ongemaaide veld en de rijpe oogst die daarop volgt — de twee gezichten van hetzelfde land dat de naam draagt. In het schildhoofd staat een ploeg van goud op het groen: het werktuig waarmee de grond werd opengelegd, zinnebeeld van de eerste Veldema's die het veld bewerkten en er hun bestaan aan ontleenden. In de voet staan drie gouden korenschoven naast elkaar op het gouden veld, nauwelijks zichtbaar in hun eigen kleur maar daardoor des te krachtiger: de oogst die uit het veld voortkomt, en het getal drie dat verwijst naar de opeenvolgende generaties die het land hebben doorgegeven. Boven het schild rust een stalen kantelend burgerhelm, waarop hetzelfde motief terugkeert in de helmversiering: een gouden schoof tussen twee groene aren, gedragen door een wrong van sinopel en goud. Het devies "Uit het veld, voor het volk" vat de kernwaarde van de naam samen: wat aan de aarde wordt onttrokken, dient de gemeenschap — een zuivere, aardse trots die van generatie op generatie is overgeleverd.
De geschiedenis van de naam VELDEMA
De achternaam Veldema vindt zijn oorsprong in de Nederlandse provincie Friesland, waar namen met het achtervoegsel "-ema" van oudsher veelvuldig voorkomen. Dit suffix, dat in het Fries en Gronings een patroniem- of afstammingsaanduiding vormt, werd vaak toegevoegd aan een stam die verwees naar een persoonlijke eigenschap, beroep of woonplaats van de drager. In het geval van Veldema is de stam "veld" duidelijk terug te voeren op het Nederlandse en Friese woord voor een open, onbebouwd stuk land of akkerland. De naam duidt daarmee vermoedelijk op iemand die woonde bij, werkte op, of afkomstig was van een veld of landbouwgrond, wat een veelvoorkomende basis was voor achternamen in agrarische gemeenschappen in het noorden van Nederland.
Historisch gezien ontstonden dit soort achternamen pas op grotere schaal na de invoering van de Burgerlijke Stand door Napoleon in 1811, toen inwoners van de Nederlandse gewesten verplicht werden een vaste familienaam aan te nemen. Voor die tijd gebruikten Friezen vaak patroniemen die per generatie veranderden, maar met de nieuwe wetgeving kozen veel families namen die verwezen naar hun woonomgeving, beroep of afkomst, wat verklaart waarom "-ema"-namen zoals Veldema zich sterk concentreren in Friesland en aangrenzende gebieden zoals Groningen. Als achternaam is Veldema relatief zeldzaam vergeleken met veelvoorkomende Friese "-ema"-namen zoals Sjoerdema of Bakkema, wat erop wijst dat de naam mogelijk beperkt bleef tot enkele families of een specifieke lokale gemeenschap. Tegenwoordig komt de naam nog steeds voornamelijk voor onder nakomelingen van Friese emigranten, met name in Nederland zelf, maar ook in landen als de Verenigde Staten en Canada, waarheen in de negentiende en twintigste eeu