VAN BATTUM
„Vernoemd naar Batum, een piepklein buurtschapje in Overijssel”
Mijn achternaam verwijst naar een minuscuul buurtschapje in Overijssel dat nog altijd bestaat!
De betekenis van de achternaam VAN BATTUM
Van Battum betekent letterlijk 'afkomstig uit Batum', een buurtschap bij Hasselt in Overijssel. Zoals veel Nederlandse namen met 'van' verwijst deze naar de herkomstplaats van een voorouder, niet naar een beroep of persoonskenmerk.
Het familiewapen van VAN BATTUM
„Vast als de burcht aan de Maas”
Per fess golf van azuur en sinopel, waaruit oprijzend een zilveren getinneerde kasteeltoren, vergezeld van twee gouden bezanten, één ter weerszijden van de toren.
De naam "Van Battum" voert terug naar Batenburg, een klein plaatsje aan de Maas in de gemeente West Maas en Waal, Gelderland, waar sinds de dertiende eeuw een middeleeuws kasteel met bijbehorende heerlijkheid heeft gestaan. Wie in de late middeleeuwen wegtrok uit deze plaats werd elders aangeduid als "van Batenburg", een naam die in spraak en geschrift geleidelijk verbasterde tot "Battum". Bij de invoering van de Burgerlijke Stand onder Napoleon in 1811 werd deze verbasterde vorm definitief vastgelegd als achternaam, en droegen de families die zich generatieslang in het rivierengebied van de Maasvallei hadden gevestigd voortaan de naam "van Battum" met zich mee, ook toen velen van hen later over Nederland en de wereld uitwaaierden.
Het schild toont een golvende deling van azuur en sinopel: het azuur (blauw) onderaan verbeeldt de rivier de Maas, waaraan Batenburg is gelegen, terwijl het sinopel (groen) erboven de rivierweiden van de Maasvallei weergeeft; de golvende lijn zelf staat voor de eeuwige stroom van het water, die generatie na generatie is blijven vloeien terwijl de familie zich verspreidde. Oprijzend uit die golf staat een zilveren getinneerde kasteeltoren, een rechtstreekse verwijzing naar het middeleeuwse kasteel van Batenburg waaraan de naam zijn oorsprong ontleent — het zilver staat voor de duurzaamheid en waardigheid van die oude heerlijkheid. De twee gouden bezanten naast de toren verbeelden de "baten", de welvaart en voorspoed die de plaatsnaam Batenburg in zich draagt, en die de familie door de eeuwen heen is blijven zoeken en vinden. De zinspreuk "Vast als de burcht aan de Maas" verbindt tot slot de standvastigheid van de kasteeltoren met de rivier die de naam ooit voortbracht: een belofte van wortels die niet wegspoelen, hoe ver de stroom ook voert.
De geschiedenis van de naam VAN BATTUM
De achternaam "van Battum" is een toponymische familienaam, wat betekent dat deze verwijst naar de plaats van herkomst van de oorspronkelijke drager van de naam. Het voorvoegsel "van" is typisch Nederlands en geeft aan dat iemand afkomstig is van een bepaalde locatie. Battum verwijst vermoedelijk naar Batenburg, een klein plaatsje gelegen in de gemeente West Maas en Waal in de provincie Gelderland, aan de rivier de Maas. De naam Batenburg zelf heeft een oude oorsprong en wordt geassocieerd met een middeleeuws kasteel en de bijbehorende heerlijkheid die al sinds de dertiende eeuw bestond. In de loop der eeuwen is de plaatsnaam in gesproken en geschreven vorm verbasterd tot "Battum", wat resulteerde in de familienaam zoals we die nu kennen.
Historisch gezien ontstonden achternamen zoals "van Battum" vooral vanaf de late middeleeuwen, toen mensen die verhuisden naar andere steden of dorpen werden aangeduid met hun plaats van herkomst om onderscheid te maken tussen personen met dezelfde voornaam. Dit was vooral gebruikelijk in gebieden met veel migratie, zoals rond de grote rivieren in Gelderland en Noord-Brabant. De naam werd definitief vastgelegd als achternaam tijdens de invoering van de Burgerlijke Stand onder Napoleon in 1811, toen alle Nederlanders verplicht werden een vaste achternaam te registreren. Families met de naam "van Battum" zijn van oudsher voornamelijk te vinden in het rivierengebied van Gelderland, met name in de omgeving van Batenburg en de Maasvallei, al zijn nakomelingen in de loop der generaties over heel Nederland en daarbuiten verspreid geraakt.