SIMONS

De betekenis van de achternaam SIMONS

Simons is een patroniem en betekent letterlijk 'zoon van Simon'. De voornaam Simon komt uit het Hebreeuws (Shim'on) en werd via het Nieuwe Testament (de apostel Simon Petrus) enorm populair in heel christelijk Europa.

Zoon van Simon: een bijbelse naam

Bij elke alinea staat hoe zeker wij ervan zijn.

De achternaam Simons is in de kern een patroniem: een naam die oorspronkelijk niets anders betekende dan 'zoon van Simon'. Het achtervoegsel -s is in het Nederlands en Duits een verkorte genitiefvorm, vergelijkbaar met het Engelse 's in 'Simon's son'. Wie in de vijftiende of zestiende eeuw Simons heette, was dus letterlijk de zoon (of soms de dochter) van een man die Simon heette, en niets meer dan dat. Er zit in de naam zelf geen enkele verwijzing naar beroep, karakter of woonplaats, wat Simons onderscheidt van veel andere achternamen uit diezelfde periode.

De voornaam Simon zelf gaat terug op het Hebreeuwse Shim'on, afgeleid van de wortel sjama, 'horen'. De gangbare vertaling luidt 'hij die hoort' of 'God heeft gehoord', en de naam komt al voor in het Oude Testament als naam van een van de twaalf zonen van Jakob. Via het Grieks (Simon) en het Latijn kwam de naam het Nieuwe Testament binnen als naam van de apostel Simon Petrus, en dat maakte hem in het christelijke Europa van de middeleeuwen tot een van de meest gegeven voornamen überhaupt. De enorme populariteit van deze voornaam is de directe verklaring voor de enorme verspreiding van het patroniem Simons later.

In de Lage Landen, Duitsland en Engeland ontstonden achternamen niet overal op hetzelfde moment en niet volgens hetzelfde systeem. In grote delen van Nederland, Vlaanderen en het Rijnland bleef het patroniemsysteem tot diep in de negentiende eeuw in gebruik: de kinderen van een man genaamd Simon werden aangesproken als 'Simons', en die aanduiding kon per generatie opnieuw ontstaan, zonder dat er sprake was van één doorlopende familielijn. Pas met de invoering van verplichte, vaste burgerlijke achternamen — in de Franse en later Nederlandse gebieden vastgelegd rond 1811 tijdens de Napoleontische bestuurshervormingen — werd zo'n op dat moment gangbare patroniemvorm definitief vastgevroren als erfelijke familienaam.

Dat vastvriezen op een willekeurig moment in de tijd is de reden dat Simons vandaag zo'n hoge frequentie heeft en waarschijnlijk niet uit één stamvader voortkomt, maar uit talloze, onderling losstaande vaders die toevallig Simon heetten. Elke plaats, elk dorp, elke parochie kon zijn eigen 'zoon van Simon' hebben die in 1811 met die naam werd ingeschreven. Dit betekent dat twee families die vandaag beide Simons heten, zeer waarschijnlijk geen gemeenschappelijke voorouder delen, ook al klinkt en schrijft de naam identiek. Genealogisch onderzoek naar de naam zelf leidt daardoor zelden ver terug, tenzij men de concrete lokale familielijn kan volgen.

De mensen die de naam in de praktijk droegen, waren doorgaans gewone plattelands- en stadsbewoners: boeren die het land bewerkten, ambachtslieden zoals wevers, smeden of schoenmakers, en kleine handelaars op de wekelijkse marktdag. Er is geen enkele aanwijzing dat de naam aan een bepaalde stand of beroep verbonden was — in tegenstelling tot beroepsnamen zoals Smit of Bakker droeg een Simons in beginsel evengoed een pachtboerderij als een ambacht in de stad. De naam zegt dus vooral iets over vroomheid en naamgeving binnen het gezin van de vader, niet over sociale positie.

Geografisch is de naam sterk verankerd in Nederland en met name Vlaanderen, en in aangrenzende delen van Duitsland, gebieden waar het patroniemsysteem het langst standhield en waar de voornaam Simon door de sterke katholieke en protestantse bijbelse naamgevingstraditie voortdurend werd doorgegeven. Vanuit deze kerngebieden verspreidde de naam zich later, met migratie in de negentiende en twintigste eeuw, naar Engelssprekende landen als de Verenigde Staten, Canada, Zuid-Afrika en Australië, waar Simons vandaag eveneens veel voorkomt, soms naast de nauw verwante vorm Simmons.

Door de eeuwen heen ontstonden binnen dezelfde patroniemfamilie tal van spellingsvarianten: Simonis met een Latijnse genitiefuitgang, Simonsen en Simonson in Scandinavisch en Duits beïnvloede streken, Simeons dichter bij de oorspronkelijke bijbelse vorm, en eenvoudigweg Simon zonder achtervoegsel. Deze varianten ontstonden doordat ambtenaren namen fonetisch opschreven zoals ze die hoorden, doordat regionale dialecten net iets andere uitgangen gebruikten, en doordat kerkelijke registers vaak een verlatiniseerde vorm hanteerden terwijl de volksmond een eenvoudiger vorm bewaarde. Dat verklaart waarom families met een gemeenschappelijke oorsprong in de naam Simon vandaag onder heel verschillende achternamen door het leven kunnen gaan.

De hoge frequentie van Simons in het huidige naamlandschap van Nederland en Vlaanderen weerspiegelt precies dit patroon van talrijke, onafhankelijke ontstaansmomenten: een naam die zo veel voorkomt, kan onmogelijk uit één familie stammen, maar is het resultaat van honderden of duizenden lokale 'invriezingen' van hetzelfde patroniem. Dat de naam vandaag gedragen wordt door mensen in uiteenlopende beroepen, van sporters tot wetenschappers, is dan ook geen teken van één beroemde stamboom, maar juist van hoe wijdverspreid en gewoon deze naam door de eeuwen heen is geweest.

Ontdek ook deze familienamen

Bekijk alle onderzochte familienamen →