SCHIPMA
„Friese naam voor de 'schipper', man van het water”
Mijn achternaam Schipma betekent zoiets als 'man van het schip' — echte Friese schippersbloed dus!
De betekenis van de achternaam SCHIPMA
Schipma is een Friese familienaam die vermoedelijk teruggaat op 'schip' met de typisch Friese achtervoeging '-ma', wat zoveel betekent als 'zoon van' of 'man van het schip'. De naam duidt dus waarschijnlijk op een voorvader die als schipper, scheepsbouwer of bij de scheepvaart werkzaam was.
Het familiewapen van SCHIPMA
„Op eigen kiel vooruit”
In azuur, in de voet een golvende dwarsbalk van zilver, waarop een gouden Fries kofschip vaart, vergezeld in het schildhoofd van een gouden ster.
De naam Schipma ontstond in Friesland, waarschijnlijk tussen de zestiende en achttiende eeuw, in een tijd waarin families langs de talrijke meren en vaarwateren van het gewest hun bestaan vonden in de scheepvaart, scheepsbouw of visserij. Het achtervoegsel "-ma" is een klassiek Fries patroniem, dat zoveel betekent als "zoon van" of "afkomstig van", en dat men terugvindt in namen als Postma en Boersma; het eerste deel, "Schip", verwijst rechtstreeks naar het vaartuig waarmee deze families hun brood verdienden en hun wereld verkenden. Toen in 1811 de Burgerlijke Stand door Napoleon werd ingevoerd en vaste achternamen verplicht werden, kozen deze families een naam die hun werkelijke leven weerspiegelde: dat van mensen die voeren, bouwden en werkten op het water. Juist omdat de naam zeldzaam is gebleven, wijst zij op een hechte oorsprong in een beperkt aantal Friese dorpen, waar de familie generatie op generatie verbonden bleef aan schip en water.
Het schild is in azuur (blauw) gehouden, de kleur van de Friese wateren en de lucht daarboven, waarin een golvende dwarsbalk van zilver de vaargeul verbeeldt waarlangs het leven van de familie zich voltrok. Daarop vaart een gouden kofschip, het schip (schip) dat de naam letterlijk draagt: het type vaartuig waarmee Friese schippers goederen en mensen over meren en kanalen vervoerden, hier in goud als teken van waardigheid en volharding. De gouden ster in het schildhoofd verwijst naar de navigatie op open water en naar de richting die een familie generaties lang heeft weten te houden, ook wanneer de wind tegenzat. Het gevest is eenvoudig gehouden: een stalen kantelend toernooihelm met een mantel van azuur gevoerd met goud, bekroond door een wrong in dezelfde kleuren waarop de mast van het kofschip met een wapperend gouden vaantje oprijst, als beeld van een familie die, koers houdend, altijd vooruitvoer. De zinspreuk "Op eigen kiel vooruit" vat deze erfenis samen: zelfstandig, gedreven door eigen kracht en met het oog steeds op de horizon gericht, zoals de eerste Schipma's dat op het Friese water deden.
De geschiedenis van de naam SCHIPMA
De achternaam Schipma is van Friese oorsprong en behoort tot een karakteristieke categorie namen die eindigen op het achtervoegsel "-ma", een typisch Fries patroniem-achtervoegsel dat "zoon van" of "afkomstig van" betekent. Dit achtervoegsel komt veelvuldig voor in Friesland en wordt ook aangetroffen in namen als Postma, Sijtsma en Boersma. Het eerste deel van de naam, "Schip", verwijst hoogstwaarschijnlijk naar het Nederlandse en Friese woord voor "schip", wat duidt op een beroepsmatige of geografische connectie met de scheepvaart, scheepsbouw of het wonen nabij vaarwater. Namen met deze structuur ontstonden vaak in de zestiende tot achttiende eeuw, toen achternamen in Nederland geleidelijk werden vastgelegd, met name na de invoering van de Burgerlijke Stand door Napoleon in 1811, toen Friese families verplicht werden een vaste achternaam te kiezen.
Historisch gezien wijst de naam Schipma op een familie die mogelijk werkzaam was in de maritieme sector, zoals scheepsbouw, binnenvaart of visserij, activiteiten die van oudsher een belangrijke rol speelden in de Friese economie vanwege de talrijke meren, kanalen en de nabijheid van de Waddenzee. De naam is relatief zeldzaam vergeleken met andere Friese "-ma" namen, wat suggereert dat de families die deze naam droegen geconcentreerd waren in een beperkt aantal dorpen of regio's binnen Friesland. Door emigratie en interne migratie binnen Nederland in latere eeuwen verspreidde de naam zich geleidelijk buiten de oorspronkelijke Friese kerngebieden, al blijft de sterkste concentratie van naamdragers doorgaans terug te voeren op deze noordelijke provincie. De naam vormt daarmee een interessant voorbeeld van hoe beroep, landschap en taal samenkomen in de Nederlandse familienaamgeving.