STORANDY
DE ACHTERNAAM

SCHEELE

„Scheele: genoemd naar een scheve blik of een bocht in het landschap”

Familiewapen van de achternaam SCHEELE

Mijn achternaam Scheele betekent zoiets als "die met de schele blik" - blijkbaar had een voorouder een opvallend oog!

De betekenis van de achternaam SCHEELE

Scheele is vermoedelijk een bijnaam voor iemand met scheelziende ogen of een schele blik, afgeleid van het Middelnederduitse/Middelnederlandse woord "scheel". Een andere mogelijkheid is dat de naam verwijst naar een woonplaats bij een bocht of scheiding in een rivier of weg.

OORSPRONG
bijnaam / plaatsnaam
PERIODE
late middeleeuwen (13e-15e eeuw)
REGIO
Noord-Duitsland en Nederland (vooral noordoosten)
VERSPREIDING
Vandaag vooral te vinden in Duitsland (Nedersaksen), Nederland en Scandinavië (via de bekende chemicus Carl Wilhelm Scheele).

Het familiewapen van SCHEELE

„Scheef ziet, recht staat</motto> <parameter name="symbolism_story">["De naam Scheele ontstond in de middeleeuwen als bijnaam voor iemand die scheel keek — een lichamelijk kenmerk dat destijds, net als haarkleur of postuur, veelvuldig als basis diende voor familienamen. In de Nederduitse en Nederlandse kustgebieden, waar handel en ambacht het dagelijks leven bepaalden, was zo'n opvallend uiterlijk kenmerk vaak juist een onderscheidend teken: men herkende de drager ervan onmiddellijk op de kade of in de werkplaats. Via migratie van kooplieden en ambachtslieden verspreidde de naam zich van de Noord-Duitse havensteden naar Nederland en Scandinavië, waar zij later, dankzij de Zweedse scheikundige Carl Wilhelm Scheele, zelfs internationale faam verwierf. Wat begon als een spotnaam voor een afwijkend oog, groeide zo uit tot een naam die stond voor scherpzinnigheid en eigenheid.", "Het schild is doorsneden van azuur en zilver, de kleuren van de kustwateren en de hemel waarlangs de families Scheele zich vestigden en handel dreven. Daarop staat een aanziende reiger van sabel, een vogel die met de kop schuin gewend en één oog scherp gericht zijn prooi bespiedt — een dier dat van nature 'scheel' waarneemt en zo rechtstreeks verwijst naar de herkomst van de naam. Dat ene zichtbare oog is uitgevoerd als een gouden ster, een molenijzerster: het zet de fysieke bijzonderheid niet als gebrek maar als licht neer, als een teken van helder inzicht ondanks — of dankzij — een andere blik op de wereld. De wapenspreuk 'Scheef ziet, recht staat' vat deze gedachte samen: wie de wereld net iets anders bekijkt dan anderen, kan desondanks, of juist daardoor, onwankelbaar overeind blijven staan."]”

Van azuur en zilver doorsneden, beladen met een aanziende reiger van sabel, de kop ter zijde gewend, het zichtbare oog een gouden molenijzerster, de vleugels ten vlucht.

Wist u dit? De Zweeds-Duitse scheikundige Carl Wilhelm Scheele, die zuurstof ontdekte, droeg deze naam en gaf zijn naam aan het element scheelium (scheeliet-mineraal).

De geschiedenis van de naam SCHEELE

De achternaam Scheele vindt zijn oorsprong in het Nederlandse en Noord-Duitse taalgebied en is afgeleid van het Middelnederduitse woord "schele" of "scheel", wat verwijst naar iemand die scheel kijkt of een oogafwijking heeft. Deze naam behoort tot de categorie van bijnaam-achternamen, die in de middeleeuwen werden toegekend op basis van uiterlijke kenmerken van een persoon. Het gebruik van dergelijke lichamelijke kenmerken als basis voor familienamen was destijds gebruikelijk in grote delen van Europa, vooral in gebieden waar Nederduitse en Nederlandse dialecten werden gesproken. De naam kwam veelvuldig voor in kustgebieden van Noord-Duitsland, Nederland en later ook in Scandinavische landen, waar Duitse en Nederlandse handelaren en ambachtslieden zich vestigden.

In de loop der eeuwen verspreidde de naam Scheele zich via migratie en handel naar verschillende regio's, waaronder Zweden, waar de bekende scheikundige Carl Wilhelm Scheele in de achttiende eeuw grote wetenschappelijke bijdragen leverde en de naam internationale bekendheid gaf. Historisch gezien werden families met deze achternaam vaak aangetroffen in stedelijke handelscentra en havensteden, wat wijst op een verbondenheid met koopmansactiviteiten en ambachten. De schrijfwijze van de naam varieerde door de eeuwen heen, met vormen als Schele, Scheel en Scheele die onderling verwisselbaar werden gebruikt, afhankelijk van regionale spellingsconventies en dialectverschillen. Tegenwoordig komt de naam voor in Nederland, Duitsland, Zweden en andere landen waar Germaanse volken zich hebben gevestigd, en blijft het een tastbaar overblijfsel van middeleeuwse naamgevingstradities gebaseerd op persoonlijke fysieke kenmerken.

Ontdek ook deze familienamen

Bekijk alle onderzochte familienamen →

Ontdek uw eigen achternaam →
Het wapen van SCHEELE op een échte hardcover?

Het volledige onderzoek (12 hoofdstukken) gebonden als hardcover boek — met uw familiewapen op de kaft. Bij u thuisbezorgd.

Bestel mijn familiewapenboek (97€) →