OOSTMAN
„De man uit het oosten, letterlijk genomen”
Mijn achternaam betekent letterlijk 'de man uit het oosten' – blijkbaar kwamen mijn voorouders altijd van de goede kant.
De betekenis van de achternaam OOSTMAN
Oostman is een herkomstnaam die simpelweg 'man uit het oosten' betekent. Het verwees naar iemand die vanuit een oostelijk gelegen streek, dorp of huis kwam en zich elders vestigde, waardoor de windrichting als bijnaam aan zijn familie bleef kleven.
Het familiewapen van OOSTMAN
„Naar het licht gaan”
Doorsneden van lazuur en goud met een paalsgewijze verdeling; in het lazuurgedeelte rechtsboven een opgaande zon van goud, en over het geheel een schrijdende man van sabel, gelaarsd en gemanteld, een staf in de hand houdend.
De naam Oostman ontstond in de Nederlandse en Noord-Duitse plattelandssamenleving, in de eeuwen voordat achternamen wettelijk verplicht werden. Het was een streeknaam: men noemde iemand "de Oostman" omdat hij kwam van het oostelijk gelegen dorp, de oostelijke buurschap, het land waar de zon het eerst opging ten opzichte van de eigen gemeenschap. Vooral in Groningen en Friesland, waar dorpen dicht bijeen lagen en families elkaar nodig hadden om uit elkaar te houden, was zo'n aanduiding naar herkomst de gewoonste zaak van de wereld. Toen in 1811 de Napoleontische wetgeving vaste achternamen afdwong, werd deze praktische, eeuwenoude aanduiding voorgoed vastgelegd in de burgerlijke stand — en reisde later mee met Nederlandse emigranten naar Michigan en Iowa, waar de naam tot vandaag voortleeft.
Het schild is verdeeld in lazuur en goud, een paalsgewijze tweedeling die de twee kanten van de horizon verbeeldt: het gebied van herkomst en het gebied van aankomst, precies zoals de naam ooit een grens tussen twee plekken markeerde. In het lazuurgedeelte rijst een opgaande zon van goud — de directe verwijzing naar "oost", de windrichting waarnaar de familie is vernoemd, en tegelijk een beeld van nieuw begin, telkens weer. Over het gehele schild schrijdt een man van sabel, gelaarsd en gemanteld, staf in de hand: de "man" uit de naam zelf, de reiziger die zijn oorsprong achter zich laat maar meedraagt, een figuur die evenzeer past bij de boer die naar het oostelijke dorp trok als bij de emigrant die de oceaan overstak. De helm boven het schild draagt hetzelfde figuur als helmteken, de hand beschuttend tegen het licht, alsof hij nog altijd uitkijkt naar waar de zon opkomt. De wapenspreuk "Naar het licht gaan" vat deze beweging samen: niet vluchten, maar gaan, met het gezicht naar de oorsprong en het gezicht naar de toekomst tegelijk.
De geschiedenis van de naam OOSTMAN
De achternaam Oostman vindt zijn oorsprong in Nederland en Noord-Duitsland, waar hij is ontstaan als een zogenaamde streeknaam of herkomstnaam. De naam is samengesteld uit "oost", verwijzend naar het windrichting oosten, en "man", een veelvoorkomend achtervoegsel in Nederlandse en Nedersaksische achternamen dat simpelweg "man" of "persoon" betekent. Oorspronkelijk duidde de naam waarschijnlijk op iemand die afkomstig was uit een oostelijk gelegen gebied, dorp of regio ten opzichte van de plaats waar de naam voor het eerst werd toegekend. Dit type naamgeving was gebruikelijk in de periode voordat vaste achternamen wettelijk verplicht werden gesteld, met name in de Nederlandse provincies Groningen en Friesland, waar veel families werden aangeduid naar hun geografische herkomst binnen de regio.
De historische betekenis van de naam Oostman moet worden begrepen binnen de context van de Nederlandse en Noord-Duitse plattelandssamenleving, waarin geografische aanduidingen een praktische functie hadden om families en individuen van elkaar te onderscheiden binnen kleine gemeenschappen. Toen in 1811 onder het bewind van Napoleon de verplichting tot het aannemen van vaste achternamen werd ingevoerd in Nederland, werden veel van dergelijke beschrijvende namen officieel vastgelegd in de burgerlijke stand. Families met de naam Oostman zijn door de eeuwen heen voornamelijk terug te vinden in de noordelijke provincies van Nederland, met name in agrarische gemeenschappen. Een opmerkelijk kenmerk van de naam is de verspreiding naar Noord-Amerika via Nederlandse emigranten in de negentiende en twintigste eeuw, waar de naam Oostman tot op de dag van vandaag voortleeft binnen gemeenschappen met Nederlandse wortels, met name in staten zoals Michigan en Iowa.