KONING
„Van 'koning', maar bijna nooit van echte koninklijke afkomst”
Blijkbaar heet ik Koning omdat een voorvader ooit de vogel raakte bij het schuttersgilde, niet omdat we van adel zijn.
De betekenis van de achternaam KONING
De naam Koning betekent letterlijk 'koning' en werd meestal gegeven als bijnaam aan iemand die zich koninklijk gedroeg, een koning speelde in toneelstukken of processies, of ooit 'koning' was bij een schuttersgilde (bijvoorbeeld door de vogel af te schieten). Het duidt dus zelden op werkelijke koninklijke afstamming.
Het familiewapen van KONING
„Vorst in eigen recht”
Doorsneden van keel en sabel; in het schildhoofd een halve gouden kroon met uitstralende stralen, in de voet een zilveren papegaai gezeten op een zilveren armborstpijl.
De naam Koning ontstond in de late middeleeuwen niet als aanduiding van werkelijke vorstelijke afkomst, maar als bijnaam voor gewone burgers, ambachtslieden en boeren die zich op een bijzondere manier onderscheidden: door een deftige houding, door een functie bij een adellijke familie, of — heel concreet — doordat zij tijdens het jaarlijkse schuttersfeest de beste schutter bleken en daarmee, voor dat jaar, de eretitel 'koning' van het gilde mochten dragen. Vanaf de zestiende en zeventiende eeuw is de naam terug te vinden in de doop-, trouw- en begraafregisters van Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland, waar generaties Koningen als gewone burgers leefden onder een naam die uitzonderlijke eer in herinnering hield.
Het schild is doorsneden van keel (rood) en sabel (zwart): twee ernstige, waardige kleuren die de burgerlijke trots achter de naam dragen zonder in werkelijke koninklijke praal te vervallen. In het schildhoofd staat een halve gouden kroon waaruit stralen omhoogschieten — geen volledige troonkroon, want de naam Koning duidde nooit op echte heerschappij, maar op een uitstralende, koninklijke allure die iemand kon toegeschreven krijgen. In de voet rust een zilveren papegaai op een zilveren armborstpijl: de papegaai is het traditionele houten schietdoel van de schuttersgilden, en wie hem raakte werd voor dat jaar 'koning' van het gilde — hiermee verwijst het schild rechtstreeks naar een van de meest concrete oorsprongen van de naam. De wapenspreuk 'Vorst in eigen recht' vat de kern samen: geen aanspraak op een troon, maar het recht om, door eigen verdienste of houding, als vorst in eigen kring erkend te worden — een eer die geslacht na geslacht is doorgegeven aan wie de naam Koning draagt.
De geschiedenis van de naam KONING
De achternaam Koning behoort tot de categorie van bijnaamachternamen, die in de late middeleeuwen ontstonden toen mensen behoefte kregen aan een tweede naam ter onderscheiding. Etymologisch is de naam rechtstreeks afgeleid van het Nederlandse woord "koning", wat vorst of heerser betekent, en gaat terug op het Oudnederlandse "kuning" en het Germaanse "kuningaz". De naam werd oorspronkelijk niet toegekend aan werkelijke koningen, maar diende als bijnaam voor personen die op een bepaalde manier geassocieerd werden met koninklijke allure: dit kon zijn vanwege een deftige of trotse houding, een rol in schuttersgilden waar de beste schutter de titel "koning" kreeg, een functie in volksfeesten of toneelspelen, of simpelweg om iemand te karakteriseren die zich als een vorst gedroeg. Ook is het mogelijk dat de naam ontstond doordat iemand diende bij een adellijke familie of woonachtig was bij een pand met de naam "De Koning" als uithangbord, wat in de tijd vóór huisnummering een gangbare manier van adressering was.
Geografisch gezien komt de achternaam Koning voornamelijk voor in Nederland en Vlaanderen, met concentraties in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland, waar de naam al vanaf de zestiende en zeventiende eeuw in doop-, trouw- en begraafregisters wordt aangetroffen. De naam kent diverse varianten en spellingen, zoals De Koning, Koningh, en in samengestelde vormen zoals Koningsveld of Koningstein, wat wijst op regionale verschillen in schrijfwijze die pas na de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811 onder Napoleon werden gestandaardiseerd. Opmerkelijk is dat de naam Koning, ondanks de koninklijke associatie, doorgaans werd gedragen door gewone burgers, ambachtslieden en boeren, wat de naam tot een van de meest voorkomende Nederlandse achternamen maakt. In de huidige tijd is de naam wijdverspreid onder Nederlandse families en heeft deze zich, door emigratie in de negentiende en twintigste eeuw, ook verspreid naar landen als de Verenigde Staten, Canada en Zuid-Afrika, waar nakomelingen van Nederlandse emigranten de naam vaak in de oorspronkelijke vorm behielden.