HEMPE
„Hempe: een Nederduitse roepnaam voor Hendrik, geworteld in vlas en akkers”
Mijn achternaam Hempe blijkt een eeuwenoude koosnaam voor Hendrik te zijn!
De betekenis van de achternaam HEMPE
Hempe is vermoedelijk een verkorte, koosvorm van de voornaam Hendrik (via Hemp/Hempo), zoals veel Noord-Duitse en Friese roepnamen die met -e eindigen. Een alternatieve verklaring koppelt de naam aan 'hemp' oftewel hennep, wat zou wijzen op een teler of verwerker van deze vezelplant.
Het familiewapen van HEMPE
„Uit vlas gesponnen, vast verbonden”
Doorsneden van sinopel en goud; in het bovenste veld een garve van drie hennepstengels van goud, in het benedenste veld een liefdesknoop van getwijnd touw van sinopel.
De naam Hempe duikt vanaf de late middeleeuwen op in kerkelijke en notariële registers in het Nederduits-Friese grensgebied, waar Germaanse en Nederlandse taalinvloeden samenkwamen. Naamkundigen zien er ofwel een patroniem in, afgeleid van "Heinrich" via de verkorte vorm "Hein" met een verwantschapsachtervoegsel, ofwel een verwijzing naar het beroep van hennepteler of hennephandelaar — een cruciaal bedrijf in een tijd waarin touw en textiel uit dit gewas werden gewonnen. Juist die onzekerheid over de herkomst, tussen persoonsnaam en beroepsnaam, maakt de naam tot een naam van mensen die met hun handen iets opbouwden: gewassen zaaiden, vezels wonnen, touw draaiden — werk dat letterlijk families en gemeenschappen aan elkaar bond.
Het schild is doorsneden van sinopel (groen) en goud, de kleuren van het rijpende gewas en de geoogste, gedroogde vezel. In het groene bovenveld staat een garve van drie hennepstengels in goud: het gewas zelf, gebundeld zoals het na de oogst werd samengebonden, een directe verwijzing naar de mogelijke herkomst van de naam uit hennepbouw. In het gouden benedenveld ligt een liefdesknoop van getwijnd touw in sinopel: het eindproduct van de hennepvezel, hier niet als los koord maar als knoop die verbindt — een beeld voor de verwantschap en afstamming waarop het patroniem "Hempe" evengoed kan wijzen. Boven het schild draagt een stalen kanteelhelm met dekkleden van sinopel en goud een helmteken van een enkele hennepstengel: de plant die uit het schild opgroeit, teken dat wat gezaaid werd generaties later nog vrucht draagt. De wapenspreuk "Uit vlas gesponnen, vast verbonden" vat deze dubbele oorsprong samen: uit het werk van de akker gesponnen, en door bloedverwantschap voor altijd verbonden.
De geschiedenis van de naam HEMPE
De achternaam "Hempe" heeft wortels in het Germaanse taalgebied en wordt vooral aangetroffen in delen van Noord-Duitsland en Nederland, met name in gebieden waar Nederduitse en Friese invloeden elkaar overlapten. Etymologisch wordt de naam vaak in verband gebracht met een patroniem, afgeleid van de voornaam "Heinrich" of diens verkorte vorm "Hein" of "Heinemann", waarbij het achtervoegsel "-pe" of "-be" een verbastering kan zijn van een oudere Germaanse suffixvorm die afkomst of verwantschap aangaf. Sommige naamkundigen suggereren daarnaast een mogelijke relatie met het woord "hemp" of "hennep", verwijzend naar iemand die hennep verbouwde of verhandelde, wat destijds een belangrijk gewas was voor touw- en textielproductie. Door de beperkte historische documentatie blijft de exacte oorsprong echter enigszins onzeker en wordt de naam soms ook gezien als een regionale variant van vergelijkbare namen zoals "Hemp", "Hempel" of "Hempen".
In historisch opzicht duiken namen als "Hempe" op in kerkelijke en notariële registers vanaf de late middeleeuwen
