ZEGWAARD
„Vernoemd naar een verdronken buurtschap bij Zoetermeer”
Mijn achternaam blijkt te verwijzen naar een verdwenen dorp bij Zoetermeer!
De betekenis van de achternaam ZEGWAARD
Zegwaard is een plaatsnaam geworden achternaam: het verwijst naar de voormalige buurtschap Zegwaard, tegenwoordig onderdeel van Zoetermeer. Wie deze naam droeg, kwam oorspronkelijk uit of woonde bij die plek.
Het familiewapen van ZEGWAARD
„Uit water, land gewonnen”
Doorsneden golvend van azuur en sinopel, waarbij in het bovenste deel een golvende zilveren dwarsbalk zweeft en in het onderste deel een gouden korenschoof oprijst uit het groene land.
De naam Zegwaard voert terug op het voormalige dorp en de heerlijkheid Zegwaard in Zuid-Holland, dat in 1935 opging in de gemeente Zoetermeer. De naam is samengesteld uit "waard", een oud woord voor laaggelegen, vruchtbaar land dat door water werd omsloten of begrensd, en "Zeg", een element dat vermoedelijk verwijst naar een waterloop of een streeknaam uit de vroege middeleeuwen. Wie in de late middeleeuwen of vroegmoderne tijd uit of nabij dit dorp vertrok, nam de plaatsnaam als eigen naam mee — een gewoonte die na 1811, toen Napoleontisch bestuur vaste achternamen verplicht stelde, definitief werd bezegeld. Zo bleef de herinnering aan een dorp dat als zelfstandige gemeente verdween, voortleven in de familienaam die tot op heden vooral in Zuid-Holland en de Randstad wordt gedragen.
Het schild is doorsneden golvend van azuur en sinopel: het blauw verbeeldt het water dat het land omringde en de streek zijn karakter gaf, het groen het vruchtbare veen- en rivierland zelf — samen vormen zij het beeld van "waard", land gewonnen tussen de wateren. De golvende zilveren dwarsbalk in het bovenste veld stelt de waterloop voor waaraan het element "Zeg" mogelijk zijn oorsprong ontleent, en zilver staat hier voor helderheid en zuiverheid van de stroom. De gouden korenschoof, oprijzend uit het groene land, verbeeldt de oogst en de vruchtbaarheid die het drooggelegde land opleverde aan wie het bewerkte, en goud staat voor de waarde en welvaart die deze grond de gemeenschap bracht. De helmteken herhaalt de korenschoof tussen de golvende zilveren balken, als bevestiging dat de identiteit van de familie onlosmakelijk verbonden is met land en water tezamen. De wapenspreuk "Uit water, land gewonnen" vat deze geschiedenis samen: een naam ontstaan uit de eeuwenoude strijd en samenwerking tussen mens en water, die uiteindelijk vruchtbaar land — en een blijvende naam — opleverde.
De geschiedenis van de naam ZEGWAARD
De achternaam Zegwaard is een typisch Nederlandse toponymische familienaam, wat betekent dat hij is afgeleid van een plaatsnaam. De naam verwijst naar het voormalige dorp en de gelijknamige heerlijkheid Zegwaard, gelegen in de provincie Zuid-Holland, dat in 1935 samen met Zoetermeer opging in de huidige gemeente Zoetermeer. Etymologisch bestaat de naam uit twee delen: het element "waard" duidt in het Nederlands doorgaans op laaggelegen, vruchtbaar land dat door water omgeven is of dat aan een rivier- of veenlandschap grenst, terwijl "Zeg" mogelijk teruggaat op een oudere vorm die verband houdt met een waterloop, een persoonsnaam of een streekaanduiding uit de vroege middeleeuwen. Dergelijke samengestelde plaatsnamen met "-waard" komen veel voor in het rivierengebied en de veenstreken van Holland, wat wijst op de agrarische en waterstaatkundige geschiedenis van de regio.
Mensen die de naam Zegwaard droegen, ontleenden deze in de late middeleeuwen of vroegmoderne tijd vaak aan hun herkomst uit of nabij dit dorp, een gebruikelijke manier van naamgeving in een tijd waarin achternamen nog niet overal verplicht waren. Toen in 1811 onder Napoleontisch bestuur de invoering van vaste achternamen verplicht werd gesteld, kozen veel inwoners van de streek namen die verwezen naar hun woonplaats, wat de verspreiding van de naam Zegwaard verder bevorderde. Tegenwoordig komt de naam nog steeds voornamelijk voor in Zuid-Holland en de wijdere Randstad, al is hij door migratie ook elders in Nederland en daarbuiten terug te vinden. De naam wordt beschouwd als een waardevol overblijfsel van de regionale geschiedenis, omdat hij direct verwijst naar een plek die inmiddels als zelfstandige gemeente is verdwenen, maar via de familienaam Zegwaard nog altijd voortleeft in het collectieve geheug