TEN PAS
„Genoemd naar een doorwaadbare plek in de rivier”
Mijn achternaam betekent zoiets als 'die bij de doorgang woont' — een oude wegwijzer in familievorm!
De betekenis van de achternaam TEN PAS
'Ten Pas' betekent letterlijk 'bij de doorgang' of 'bij het pad/voetpad' en verwijst naar een voorouder die woonde bij een 'pas': een doorwaadbare plaats, doorgang of smalle overtocht in het landschap, vaak bij een rivier of moerassig gebied.
Wilt u zien wat er in de registers staat? Het verdiepingsdossier TEN PAS bevat de akten, de tellingen en de originele registerbladen — met bij elke bewering de bron erbij. €47
Bekijk het dossier TEN PAS →De geschiedenis van de naam TEN PAS
De achternaam "Ten Pas" is een typisch Nederlandse plaatsaanduidende naam, ontstaan uit het voorzetsel "ten" (afkomstig van "te den", wat "bij de" of "aan de" betekent) in combinatie met het woord "pas". Het woord "pas" verwees oorspronkelijk naar een doorgang, overgang of doorwaadbare plaats, vaak bij een water, moeras of laaggelegen terrein waar men kon oversteken. De naam duidde dus oorspronkelijk op iemand die woonde bij of nabij zo'n doorgang of overgangsplaats in het landschap. Dit type naamgeving was in de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd gebruikelijk in Nederland, waarbij families werden aangeduid naar kenmerkende plekken in hun directe woonomgeving, vooral in plattelandsgebieden waar boerderijen en huizen vaak naar natuurlijke of topografische kenmerken werden benoemd.
Geografisch wordt de naam "Ten Pas" voornamelijk geassocieerd met de oostelijke en noordelijke provincies van Nederland, met name Overijssel, Gelderland en Drenthe, waar de "ten"-constructie in achternamen veel voorkomt en waar het landschap van nature rijk was aan moerassen, beken en lage doorgangen die als "pas" werden aangeduid. Historisch gezien komen dergelijke namen vaak voort uit de erfnamen van boerderijen: wie op een boerderij woonde die bekend stond als "de Pas", nam vaak de naam van die hoeve over als familienaam, een gebruik dat kenmerkend was voor het Nederlandse platteland. Tegenwoordig is "Ten Pas" een relatief zeldzame achternaam die vooral voorkomt in families met wortels in de genoemde regio's, en het draagt nog steeds de sporen van de agrarische en topografische oorsprong van veel Nederlandse achternamen, wat het een interessant voorbeeld maakt van hoe landschap en bewoning de basis vormden voor familienamen.