SHAPIRA
„Sjapira: Joodse naam die teruggaat op de stad Speyer”
Mijn achternaam Shapira verwijst naar de middeleeuwse joodse gemeenschap van Speyer in Duitsland!
De betekenis van de achternaam SHAPIRA
Shapira is een joodse familienaam die verwijst naar de Duitse stad Speyer (Sjpira in het Jiddisch), een van de belangrijkste centra van joods geleerdheid in de middeleeuwen. De naam duidt dus oorspronkelijk op iemand die afkomstig was uit of banden had met die stad.
Het familiewapen van SHAPIRA
„Uit Speyer, door studie, verder”
Doorsneden van zilver en azuur; in het azuren gedeelte een zilveren getinneerde toren, in het zilveren gedeelte een opengeslagen boek met gesloten sloten van azuur, de twee helften vereend door een golvende dwarsbalk van zilver en azuur over het midden van het schild.
De naam Shapira is geen beroepsnaam en geen bijnaam, maar een herinnering aan een plaats: de stad Speyer aan de Rijn, in het middeleeuws Hebreeuws "Shapira" of "Spira" genoemd. Samen met Worms en Mainz vormde Speyer een van de SHUM-steden, de grote centra van Joodse geleerdheid in het vroegmiddeleeuwse Rijnland. Toen Joodse gezinnen zich daar vestigden, namen zij naar toenmalige gewoonte de naam van hun woonplaats aan als familienaam. Na de kruistochten en de pogroms die volgden, trokken velen van hen oostwaarts, naar Polen, Litouwen, Oekraïne en Rusland, en de naam veranderde mee met de talen die zij onderweg spraken: Shapiro, Sapir, Spiro — telkens dezelfde herinnering aan Speyer, in een ander taalkleed.
Het schild verbeeldt deze geschiedenis element voor element. De doorsnijding van zilver en azuur toont de twee onlosmakelijke helften van het verhaal: de azuren zijde draagt de zilveren getinneerde toren, die staat voor de stad Speyer zelf, de bakermat van de naam; de zilveren zijde draagt het opengeslagen boek met de azuren sloten, dat de Talmoedische geleerdheid verbeeldt waarom Speyer en zijn rabbijnse families wijd en zijd aanzien genoten. De golvende dwarsbalk van zilver en azuur die beide helften verenigt, is de Rijn, de rivier die de stad droeg en die als beeld ook de lange, kronkelende tocht van de familie doorheen Europa oproept. Boven het schild, op de stalen toernooihelm met dekkleden in azuur en zilver, verheft zich een zilveren opvliegende duif met een olijftak: het teken van de ballingschappen die de familie overleefde en van de hoop die telkens weer met haar meereisde. Het devies, "Uit Speyer, door studie, verder", vat deze drie stappen samen — herkomst, geleerdheid, voortgang — en herinnert eraan dat een naam die begon als de naam van een stad, uiteindelijk werd gedragen door mensen die de wereld overgingen zonder ooit hun oorsprong te vergeten.
De geschiedenis van de naam SHAPIRA
De achternaam Shapira (ook gespeld als Shapiro, Szapiro of Spira) is een van de bekendste Asjkenazische Joodse familienamen en vindt zijn oorsprong in de Duitse stad Speyer, die in het middeleeuws Hebreeuws werd aangeduid als "Shapira" of "Spira". Speyer was samen met Worms en Mainz onderdeel van de zogeheten SHUM-steden, belangrijke centra van Joodse geleerdheid en cultuur in het Rijnland tijdens de vroege en hoge middeleeuwen. Joodse gemeenschappen die zich in of rond Speyer vestigden, namen vaak de naam van hun woonplaats aan als achternaam, een gebruikelijke praktijk in die tijd. Etymologisch gezien is de naam dus een zogeheten toponiem, afgeleid van een plaatsnaam, en niet direct gerelateerd aan een beroep of persoonlijke eigenschap, zoals bij veel andere Joodse achternamen wel het geval is.
In de loop der eeuwen verspreidde de naam Shapira zich door Europa, vooral naarmate Joodse gemeenschappen na vervolgingen en verdrijvingen, zoals tijdens de kruistochten en latere pogroms, oostwaarts trokken naar Polen, Litouwen, Oekraïne en Rusland. Daar ontstonden diverse spellingsvarianten, afhankelijk van de lokale taal en transliteratie, waaronder Shapiro, Sapir en Spiro. De familienaam werd gedragen door talrijke rabbijnse en geleerde families, en droeg vaak een zeker aanzien vanwege de associatie met Speyer als centrum van Talmoedische studie. Opmerkelijk is dat leden van de Shapira-familie zich onderscheidden in uiteenlopende gebieden, van religieuze geleerdheid tot wetenschap en kunst, en de naam wordt tegenwoordig wereldwijd gedragen, met name in Israël, de Verenigde Staten en andere landen met grote Joodse diaspora-gemeenschappen.