SELTENRIJCH
„Zelden rijk: een naam die een lot bezingt”
Mijn achternaam betekent letterlijk 'zelden rijk' - blijkbaar hadden mijn voorouders al humor over geld.
De betekenis van de achternaam SELTENRIJCH
Seltenrijch is een oude Germaanse/Nederlandse bijnaam die letterlijk 'zelden rijk' betekent, samengesteld uit 'selten' (zelden) en 'rijch/rijk' (rijk). Vermoedelijk kreeg iemand deze naam als ietwat ironische of juist eerlijke typering van zijn bescheiden financiële status, of als een naam met een tegenovergestelde, spottende bedoeling voor iemand die juist wél welgesteld was.
Het familiewapen van SELTENRIJCH
„Zelden, maar machtig”
Doorsneden van sabel en goud; in het bovenste veld een zespuntige ster van zilver, in het benedenveld een gekroonde griffioenskop van goud, geplaatst op een gouden grond.
De naam Seltenrijch is zeldzaam, en dat is precies wat er gebeurd is: waar de meeste Germaanse achternamen met "-rijk" (zoals Diederijk, Hendrik of Frederik) wijzen op een machtige heerser binnen een familie of stam, koppelt deze naam dat woord aan "selten" — zeldzaam, ongewoon. Vermoedelijk ontstond de naam in het Nederlands-Duitse grensgebied, laat in de middeleeuwen, als bijnaam voor iemand wiens welvaart of aanzien binnen de gemeenschap zo uitzonderlijk was dat men het waard vond die zeldzaamheid in de naam zelf vast te leggen. Geen gewone rijkdom dus, maar een rijkdom die zelden voorkomt — en een naam die, tot op vandaag, zelf even schaars is als wat zij beschrijft.
Het schild is doorsneden van sabel (zwart) en goud, een strenge tweedeling die de twee delen van de naam recht doet: het zwarte bovenveld draagt één enkele zespuntige ster van zilver — niet een sterrenhemel, maar juist één ster, om de zeldzaamheid ("selten") te verbeelden die zich onderscheidt door haar eenzaamheid aan het firmament. Het gouden benedenveld draagt een gekroonde griffioenskop, het dier dat kracht van de leeuw en waakzaamheid van de arend verenigt, hier gekroond als teken van heerschappij en welvaart ("-rijch"). Het goud van dit veld versterkt diezelfde rijkdom nogmaals in de tinctuur zelf. De wapenspreuk "Zelden, maar machtig" vat de naam letterlijk samen: niet talrijk, niet gewoon, maar waar deze naam gedragen wordt, gedragen met gezag.
De geschiedenis van de naam SELTENRIJCH
De achternaam "Seltenrijch" is een zeer zeldzame familienaam waarvan de exacte oorsprong niet uitgebreid gedocumenteerd is in genealogische bronnen, wat overeenkomt met de zeldzaamheid die de naam zelf lijkt te suggereren. Etymologisch gezien kan de naam worden ontleed in twee delen: "Selten", verwant aan het Nederlandse "zelden" of het Duitse "selten" (wat "zeldzaam" of "ongewoon" betekent), en "rijch", een variant van "rijk" (machtig, welvarend, of heersend). Dit tweede element komt veel voor in Germaanse namen als achtervoegsel, vergelijkbaar met namen als Diederijk, Hendrik of Frederik, waar "-rijk" oorspronkelijk "machtig heerser" betekende. De combinatie zou dus kunnen wijzen op een betekenis als "zeldzaam machtige" of "ongewoon rijke", mogelijk oorspronkelijk gebruikt als bijnaam voor iemand met bijzondere welvaart of status binnen een gemeenschap.
Gezien de linguïstische kenmerken lijkt de naam wortels te hebben in het Nederlands-Duitse grensgebied, waar dergelijke samengestelde namen met Germaanse elementen veel voorkwamen, vooral vanaf de late middeleeuwen toen achternamen gestandaardiseerd begonnen te worden.