REVIUS
„Latinisering van 'de Reus' – geleerde schuilnaam uit de Renaissance”
Mijn naam is een 17e-eeuwse Latijnse vermomming van 'De Reus' – geleerdheid in naamvorm!
De betekenis van de achternaam REVIUS
Revius is de gelatiniseerde vorm van een Nederlandse achternaam, hoogstwaarschijnlijk afgeleid van 'De Reus' (de reus) of van een plaatsnaam met 'Reu-'. Geleerden en predikanten in de 16e en 17e eeuw verlatijnsten vaak hun naam als teken van geleerdheid, en zo werd bijvoorbeeld 'De Reus' tot 'Revius'.</meaning> <parameter name="origin_type">geleerdennaam / gelatiniseerde bijnaam
Het familiewapen van REVIUS
„Diep geworteld, helder stromend”
In azure een golvende dwarsbalk van zilver, vergezeld boven van een opengeslagen boek van zilver met gouden sluitingen en beslag, en beneden van drie rietstengels van zilver oprijzend uit de balk.
De naam Revius ontstond in de zestiende en zeventiende eeuw, toen geleerden en predikanten hun Nederlandse familienaam naar humanistisch gebruik verlatijnsten door er de uitgang "-ius" aan toe te voegen. Dit gaf een geleerde, internationale uitstraling die paste bij de wereld van universiteiten en kerken waarin deze mannen zich bewogen. De naam wordt in verband gebracht met de omgeving van Deventer en met een woord verwant aan "reef" of een riviernaam, al is de precieze oorsprong niet met zekerheid vastgesteld. Het meest bekend werd de naam door Jacobus Revius (1586–1658), dichter, theoloog en rector van het Statencollege te Leiden, wiens werk tot op vandaag tot de canon van de Nederlandse literatuur behoort.
Het schild toont een golvende dwarsbalk van zilver op een veld van azuur (blauw): deze balk verbeeldt de rivier waaraan de naam mogelijk ontleend is en tegelijk de IJssel bij Deventer, de plaats van herkomst van de familie. Daarboven staat een opengeslagen boek van zilver met gouden sluitingen, symbool van de geleerdheid, de theologie en het dichterschap waarmee de naam Revius onlosmakelijk verbonden raakte. Onder de balk rijzen drie rietstengels van zilver op uit het water, een rechtstreekse verwijzing naar het vermoedelijke woord "reef" of riet in de naamsoorsprong, en tevens een beeld van veerkracht: riet buigt in de stroom maar breekt niet. Boven het schild draagt de stalen toernooihelm een wrong van azuur en zilver met daarop een enkele rietstengel tussen twee gouden korenaren, die de wortels in Deventer en de vruchten van geleerd werk verenigen. De spreuk "Diep geworteld, helder stromend" vat de kern van het wapen samen: een familie wier naam ontsproot aan water en land, en die door studie en woord tot ver over de rivier stroomde.
De geschiedenis van de naam REVIUS
De achternaam Revius is een gelatiniseerde vorm van een oorspronkelijk Nederlandse naam, een gebruik dat veel voorkwam onder geleerden en geestelijken in de zestiende en zeventiende eeuw. In die periode was het gangbaar om onder humanistische invloed de volkstaalnaam om te zetten naar een Latijnse of Grieks-Latijnse vorm, vaak door er de uitgang "-ius" aan toe te voegen, wat een geleerde en internationale uitstraling gaf. De naam Revius wordt in verband gebracht met de plaatsnaam Deventer en omgeving, waar de familie oorspronkelijk vandaan kwam; sommige bronnen suggereren een afleiding van een woord verwant aan "reef" of een riviernaam, hoewel de exacte etymologische wortel niet met zekerheid is vastgesteld. Deze vorm van naamlatinisering was typisch voor de hogere, geletterde klasse, met name theologen, artsen en academici die zich verbonden aan universiteiten en de geleerde wereld van die tijd.
De naam Revius is historisch het meest bekend geworden door Jacobus Revius (1586–1658), een vooraanstaande Nederlandse dichter, theoloog en predikant, geboren in Deventer. Hij was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de gereformeerde orthodoxie in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en diende onder meer als rector van het Statencollege in Leiden, een opleidingsinstituut verbonden aan de Leidse universiteit voor predikanten. Zijn dichtwerk, waaronder het beroemde gedicht "Hij droeg onze smarten", wordt gerekend tot de canon van de Nederlandse literatuur en getuigt van een diepe theologische doordachtheid gecombineerd met dichterlijke vaardigheid. Door zijn invloed is de naam Revius vooral verbonden gebleven met intellectuele, religieuze en literaire tradities in Nederland, en wordt de naam tegenwoordig nog relatief zeldzaam gedragen, voornamelijk door nakomelingen of naar hem vernoemde instellingen, zoals scholen die zijn naam dragen ter ere van zijn erfenis in onderwijs en cultuur.