RATERMAN
„Naam van een raadsheer: wie het gemeentebestuur adviseerde”
Mijn achternaam betekent zoiets als 'raadsheer' — mijn voorouders zaten blijkbaar al in het bestuur.
De betekenis van de achternaam RATERMAN
Raterman verwijst waarschijnlijk naar iemand die 'rat' was, oftewel raadslid of raadsheer in een stad of dorp. De naam duidt dus op een functie in het lokale bestuur, vergelijkbaar met 'schepen' of 'raadsman'.
Het familiewapen van RATERMAN
„Met raad en aar”
Doorsneden van golvend zilver: I in azuur een zesspakig raderwiel van zilver; II in sinopel drie aren van tarwe van zilver, gebonden, oprijzend uit de golvende deellijn.
De naam Raterman ontstond in de late middeleeuwen in het grensgebied van Twente, de Achterhoek en het aangrenzende Nedersaksen, waar samengestelde namen op "-man" gangbaar waren om een beroep, een herkomst of een persoonskenmerk vast te leggen. Het eerste deel, "Rater", voert terug op het middeleeuwse woord "raet" of "rade", dat raad, overleg of bestuur betekent, en wijst daarmee mogelijk op iemand die als raadgever, schepen of bestuurslid diende in een dorps- of stadsgemeenschap; tegelijk kan het element ook duiden op herkomst uit een nederzetting eindigend op "-rade" of "-rate", een ontginningsnaam voor gerooid land. In archieven duikt de naam vanaf de zestiende en zeventiende eeuw sporadisch op, vaak verbonden aan boerenfamilies en ambachtslieden — mensen die met hun handen het land bewerkten en met hun stem meespraken in de gemeenschap.
Het schild is doorsneden door een golvende lijn van zilver, die de grensstreek tussen Nederland en Duitsland verbeeldt waarin de naam wortelde, als een rivier of beek die twee landen en toch één familie verbindt. In het bovenste veld van azuur staat een zesspakig raderwiel van zilver: het "raet" of "rade" uit de naam zelf, een sprekend teken voor overleg en bestuur, voor de man die aan de raadstafel zat en het wiel van de gemeenschap mede liet draaien. In het onderste veld van sinopel rijzen drie zilveren aren van tarwe, gebonden, op uit de golvende lijn: zij verbeelden het gerooide, ontgonnen land van "-rade" en de arbeid van de gewone man ("-man") die dat land met zijn handen liet vruchtdragen. De zilveren kleur van wiel en aren, ingetogen op azuur en sinopel, staat voor zuiverheid van bedoeling en oprechtheid van dienst. Het devies "Met raad en aar" vat deze twee kanten van de naam samen: de wijsheid van de raadgever en de vrucht van de akker, hoofd en hand verenigd in één geslacht.
De geschiedenis van de naam RATERMAN
De achternaam Raterman behoort tot de categorie van Nederlandse en Nedersaksische achternamen die zijn opgebouwd uit een basiswoord met de toevoeging "-man", een gebruikelijke uitgang in het Nederlandse en Duitse taalgebied om een beroep, herkomst of persoonskenmerk aan te duiden. Het eerste deel, "Rater", wordt door naamkundigen in verband gebracht met het middeleeuwse woord "raet" of "rade", dat verwijst naar raad, overleg of bestuur, en zou daarmee kunnen duiden op iemand die functioneerde als raadgever, schepen of lid van een stedelijk bestuur. Een andere mogelijke verklaring is dat de naam is afgeleid van een plaatsnaam of huisnaam die eindigde op "-rate" of "-rade", veelvoorkomende elementen in toponiemen in het oosten van Nederland en aangrenzende Duitse gebieden, wat zou wijzen op een herkomstnaam voor iemand die afkomstig was uit een nederzetting met die naam.
De achternaam Raterman komt van oudsher voornamelijk voor in de grensstreek tussen Nederland en Duitsland, met name in regio's als Twente, de Achterhoek en aangrenzende Duitse deelstaten zoals Nedersaksen, waar dergelijke samengestelde namen met "-man" veel voorkwamen vanaf de late middeleeuwen tot in de vroegmoderne tijd. In archiefstukken duikt de naam sporadisch op vanaf de zestiende en zeventiende eeuw, vaak in verband met boerenfamilies, ambachtslieden of kleine bestuurders in dorpsgemeenschappen. Doordat de naam relatief zeldzaam is gebleven, wordt aangenomen dat families met deze achternaam vaak uit één of enkele stamvaders zijn voortgekomen, waardoor dragers van de naam Raterman elkaar in veel gevallen verre familie z