QUARTEL
„Quartel: genoemd naar het kwartelvogeltje uit het veld”
Mijn achternaam Quartel komt van een klein vogeltje - blijkbaar zit het vliegen in de familie!
De betekenis van de achternaam QUARTEL
Quartel verwijst waarschijnlijk naar de kwartel, een klein akkervogeltje, en werd als bijnaam gegeven aan iemand met een kenmerk dat aan dit vogeltje herinnerde - klein van stuk, druk of met een kenmerkend geluid. Het kan ook duiden op een beroep of woonplaats verbonden met het vangen van deze vogels.
Het familiewapen van QUARTEL
„Klein van gestalte, groot van trouw”
In een golvend doorsneden schild van goud en sinopel, in het schildhoofd een lopende kwartel van natuurlijke kleur, in de voet drie aren van goud oprijzend uit de golvende deellijn.
De naam Quartel voert terug op het Nederlandse woord "kwartel", de kleine trekvogel uit de fazantenfamilie die van oudsher als bijnaam diende voor mensen van kleine gestalte, voor wie op het veld leefde, of voor wie de jacht op dit vogeltje als bedrijf uitoefende. Een tweede, verwante verklaring wijst op "kwartier" — een landmaat, woongebied of inkwartiering — wat de naam evenzeer verbindt met een vaste plek in het land, een stuk grond waaraan een familie haar naam ontleende. Al in de zestiende en zeventiende eeuw komen gelijkluidende namen voor in doop-, trouw- en begraafboeken van de Lage Landen, lang voordat de Burgerlijke Stand onder Napoleon de schrijfwijze definitief vastlegde; dit nieuw ontworpen wapen eert die diepe, zij het spaarzaam gedocumenteerde, wortels in het oude platteland tussen Nederland en de Duitstalige gewesten.
Het schild toont een golvend doorsneden veld van goud en sinopel (groen): de golvende lijn verbeeldt niet zozeer water als wel de grens van akker en erf, het "kwartier" waarop de familie generatie na generatie stand hield. In het schildhoofd, op het gouden veld, schrijdt een kwartel in natuurlijke kleuren — een sprekend wapen dat de naam zelf laat zien, klein maar standvastig, een vogel die niet in de hoogte imponeert maar trouw haar eigen grond en route kent. In de voet rijzen drie gouden aren op uit de golving: het koren van het land waarop de naamdragers woonden en werkten, en het getal drie als teken van bestendigheid door de generaties heen. De spreuk "Klein van gestalte, groot van trouw" vat de kern van de naam samen: geen praal, maar volharding — de kwartel keert elk jaar terug naar hetzelfde land, zoals de familie Quartel is teruggekeerd naar en verbonden is gebleven met haar oorspronkelijke grond.
De geschiedenis van de naam QUARTEL
De achternaam Quartel vindt haar oorsprong waarschijnlijk in het Nederlandse taalgebied en wordt in verband gebracht met het woord "kwartel", de naam van een klein trekvogeltje uit de fazantenfamilie. In de middeleeuwen en vroegmoderne tijd was het gebruikelijk om achternamen te ontlenen aan dieren, vaak als bijnaam die verwees naar een bepaald kenmerk van een persoon, zoals een kleine gestalte, een specifieke leefwijze of een beroep dat met de jacht op dit vogeltje te maken had. Een alternatieve etymologische verklaring wijst op een mogelijke afleiding van "kwartier", verwijzend naar een landmaat, een woongebied of een militaire inkwartiering, wat destijds ook als basis diende voor familienamen die een plaats van herkomst of woonplaats aanduidden. De naam kan zich zowel in Nederland als in aangrenzende Duitstalige gebieden hebben ontwikkeld, gezien de taalkundige overeenkomsten tussen het Nederlandse "kwartel" en het Duitse "Wachtel", al blijft de exacte etymologische lijn niet volledig eenduidig vast te stellen door historisch bronnenmateriaal.
Geografisch gezien wordt de naam Quartel sporadisch aangetroffen in Nederland en België, met een concentratie die suggereert dat de familie zich vanuit een beperkt aantal kernen heeft verspreid. Historische registers, zoals doop-, trouw- en begraafboeken uit de zestiende en zeventiende eeuw, tonen aan dat namen met vergelijkbare klank en spelling al vroeg voorkwamen in de Lage Landen, al bestonden er destijds meerdere schrijfwijzen door het ontbreken van gestandaardiseerde spelling. Pas met de invoering van de Burgerlijke Stand onder Napoleon in de negentiende eeuw werden achternamen definitief vastgelegd, wat bijdroeg aan de stabilisatie van de huidige schrijfwijze. Als opmerkelijk kenmerk geldt dat Quartel tot de zeldzamere Nederlandse familienamen behoort, wat het genealogisch on