PINAS
„Genoemd naar de ananas: een tropisch koopmansnaam”
Mijn achternaam Pinas verwijst mogelijk naar de ananas of naar een oud scheepstype — hoe exotisch wil je het hebben?
De betekenis van de achternaam PINAS
Pinas verwijst waarschijnlijk naar de ananas (in het Portugees/Spaans 'piña' of het oudere 'pinas'), mogelijk als bijnaam voor een handelaar in exotisch fruit of iemand met een link naar de (voormalige) koloniën. Een andere, minder waarschijnlijke route is een verband met 'pinas', een ouder woord voor een scheepstype (pinas/pinnace), wat zou wijzen op een schipper of scheepsbouwer.
Wilt u zien wat er in de registers staat? Het verdiepingsdossier PINAS bevat de akten, de tellingen en de originele registerbladen — met bij elke bewering de bron erbij. €47
Bekijk het dossier PINAS →De geschiedenis van de naam PINAS
De achternaam Pinas heeft vermoedelijk zijn oorsprong in het Portugees-Joodse en Sefardische milieu, waar veel families na de vervolgingen op het Iberisch schiereiland in de vijftiende en zestiende eeuw uitweken naar handelssteden in Noordwest-Europa, waaronder Amsterdam. De naam wordt in verband gebracht met het woord "piña" of "pinha", wat in het Spaans en Portugees "pijnappel" of "ananas" betekent, en kan zijn ontstaan als beroepsnaam, bijnaam of verwijzing naar een herkomstplaats waar deze vruchten of bomen kenmerkend waren. Ook wordt wel verondersteld dat de naam een verkorte of verbasterde vorm is van een langere Iberische familienaam, zoals vaker voorkwam bij Sefardische families die zich in de Nederlanden vestigden en hun namen aanpasten aan de lokale taal en schrijfwijze.
In historisch opzicht is de naam Pinas vooral bekend geworden binnen de Joods-Portugese gemeenschap van Amsterdam, die vanaf eind zestiende eeuw een belangrijke rol speelde in de handel, financiën en cultuur van de stad. Families met deze naam waren vaak actief als kooplieden, diamantbewerkers of in de suikerhandel, sectoren waarin Sefardische joden in de Gouden Eeuw sterk vertegenwoordigd waren. Door emigratie en handelscontacten verspreidde de naam zich ook naar de Caraïben, met name naar Suriname en de Nederlandse Antillen, waar Pinas tegenwoordig nog steeds voorkomt als familienaam met een duidelijke historische band met de joods-Portugese diaspora. Deze geografische spreiding maakt de naam tot een opmerkelijk voorbeeld van hoe migratie, handel en religieuze vervolging samen hebben bijgedragen aan de verspreiding van een achternaam over meerdere continenten.