OETOMO
„Javaanse naam die kracht en adeldom uitstraalt”
Mijn naam Oetomo betekent zoiets als 'de voortreffelijke' — een naam vol goede bedoelingen!
De betekenis van de achternaam OETOMO
Oetomo (ook gespeld als Utomo) is een Javaanse naam die teruggaat op het Sanskriet-geïnspireerde woord 'utama', wat 'voortreffelijk', 'uitmuntend' of 'de beste' betekent. Het werd van oudsher gebruikt als een eervolle, betekenisvolle persoonsnaam die ouders hun kind meegaven als een wens voor een goed en voorbeeldig leven.
Het familiewapen van OETOMO
„Voortreffelijk in wezen”
Doorsneden van azuur en sinopel; in het schildhoofd een gouden lotusbloem van acht bladeren in volle bloei, in de voet een zilveren bergtop oprijzend uit de deellijn.
De naam Oetomo is geen familienaam in de westerse zin, maar een naam die een deugd draagt: zij komt uit het Javaans "utomo", wat "voortreffelijk", "edel" of "het beste" betekent, geworteld in het Oudjavaans dat door het Sanskriet werd gevormd. In de Nederlandse koloniale spelling van Nederlands-Indië werd de klank "u" lange tijd als "oe" genoteerd, zodat "Oetomo" en "Utomo" één en dezelfde naam zijn — pas na de spellingshervormingen van 1947 en 1972 verdween de oe geleidelijk uit het schrift. Waar westerse namen doorgaans een geslacht, een plaats of een beroep aanduiden, drukte deze Javaanse naam een aspiratie uit: het streven naar het edele en het beste in de mens. Die betekenis kreeg extra gewicht toen in 1908 de organisatie Budi Oetomo werd opgericht, een van de eerste moderne bewegingen die streefden naar ontwikkeling en waardigheid van het Javaanse volk — een naam die zo verbonden raakte met ontwaken, vooruitgang en innerlijke adel.
Het schild is doorsneden van azuur en sinopel: het blauwe bovenveld staat voor de hemel en het verheven streven dat in het woord "utomo" besloten ligt, het groene ondervlak voor het vruchtbare Javaanse land waaruit de naam is voortgekomen. In het schildhoofd bloeit een gouden lotusbloem van acht bladeren in volle bloei: de lotus is in de Javaanse en bredere Aziatische symboliek het beeld van zuiverheid en voortreffelijkheid die uit modder toch onbevlekt opbloeit, en het goud onderstreept de edele, "beste" betekenis van de naam zelf. In de voet rijst een zilveren bergtop op uit de deellijn: een teken van standvastigheid en verheffing, van het reiken naar hogere idealen zonder de wortels in de aarde te verliezen. De spreuk "Voortreffelijk in wezen" vertaalt ten slotte rechtstreeks de kern van "utomo": geen uiterlijke pracht, maar een innerlijke adel die geslacht na geslacht wordt doorgegeven.
De geschiedenis van de naam OETOMO
De achternaam Oetomo vindt zijn oorsprong in het Javaanse taalgebied van Indonesië en is nauw verbonden met de Nederlandse koloniale spellingstraditie die tot in de twintigste eeuw werd gebruikt in Nederlands-Indië. De spelling met "oe" is een oude weergave van de klank die in het moderne Indonesisch als "u" wordt geschreven; na de spellingshervormingen van 1947 en vooral 1972 werd deze naam dan ook vaker als "Utomo" geschreven. Etymologisch gezien is "utomo" een Javaans woord dat "voortreffelijk", "edel" of "het beste" betekent, afgeleid van het Sanskriet-beïnvloede Oudjavaans. Dit soort betekenisvolle namen was gebruikelijk in de Javaanse cultuur, waar namen vaak eerder ideeën, deugden of aspiraties uitdrukten dan een familielijn aanduidden, zoals in de westerse traditie gebruikelijk is.
Historisch gezien heeft de naam Oetomo/Utomo een bijzondere betekenis gekregen door de organisatie Budi Oetomo (Budi Utomo), opgericht in 1908 door onder anderen Wahidin Soedirohoesodo