NAUDIN TEN CATE
„Twee families, één naam: Franse hugenoot ontmoet Twentse stof”
Mijn naam vertelt een verhaal van Franse hugenoten die samensmolten met Twentse textielfamilies.
De betekenis van de achternaam NAUDIN TEN CATE
Naudin ten Cate is een dubbele familienaam die ontstaat wanneer twee geslachten door huwelijk hun namen samenvoegen. 'Naudin' is een Franse verkleinvorm van Naud/Naudo (afgeleid van de Germaanse voornaam Nald of Nold), terwijl 'ten Cate' een Twentse plaatsnaam is die 'bij het huis Cate' betekent, gekoppeld aan een bekende textielfamilie uit Almelo.
Het familiewapen van NAUDIN TEN CATE
„Vrij gevlogen, vast gebleven”
Per pale van azuur met een opvliegende arend van zilver, en van goud met een grasgroene heuvel waarop een huisje van keel met dak van keel geplaatst is.
De naam Naudin ten Cate verenigt twee zeer verschillende werelden in één familiegeschiedenis. "Naudin" is een verkleinvorm van Naud, zelf afgeleid van Arnaud of Arnoud — een oude Germaanse naam opgebouwd uit "arn" (arend) en "wald" (heerser), dus letterlijk "hij die heerst als een arend". De naam wijst op een Frans-Waalse herkomst en werd gedragen door hugenoten die in de zestiende en zeventiende eeuw huis en have ontvluchtten voor geloofsvervolging en zich vestigden in Nederlandse handelssteden als Amsterdam en Haarlem. "Ten Cate" daarentegen is een door en door Twentse naam: afgeleid van "kate" of "kote", een klein huis of arbeiderswoning bij een boerderij, met het voorzetsel "ten" dat "bij de" betekent. Waar de ene naam spreekt van vlucht, vrijheid en het luchtruim, spreekt de andere van geworteldheid, een vaste plek en een dak boven het hoofd. De samenvoeging van beide geslachten bracht deze twee verhalen — het vluchtelinge en het gevestigde, het vlucht en het huis — in één familie samen.
Het wapen is daarom in twee helften verdeeld, elk trouw aan zijn eigen herkomst. Aan de heraldisch rechterzijde (dexter) staat op een veld van azuur (blauw, kleur van verte en hemel) een opvliegende arend van zilver: een sprekend wapen op de naam Naudin/Arnaud, die de arend als heerser van de lucht toont, gevlucht maar niet gebroken. Aan de linkerzijde (sinister) staat op een veld van goud een klein huisje van keel (rood), geplaatst op een groene heuvel: dit is de "kate" zelf, de kleine woning waarnaar de naam ten Cate verwijst, een sprekend teken van het vaste tehuis bij de boerderij. Goud staat hier voor welstand en de vruchtbare Twentse grond, keel voor moed en warmte van het huis, en het groen van de heuvel voor de aarde waarop is gebouwd. De wapenspreuk "Vrij gevlogen, vast gebleven" vat deze twee erfenissen samen: de vrijheid van wie moest vluchten, en de standvastigheid van wie een huis bouwde en bleef — twee bewegingen die in deze familie voorgoed met elkaar zijn verweven.
De geschiedenis van de naam NAUDIN TEN CATE
De achternaam "Naudin ten Cate" is een samengestelde Nederlandse familienaam die is ontstaan uit de combinatie van twee oorspronkelijk zelfstandige geslachtsnamen: "Naudin" en "ten Cate". Het element "Naudin" heeft een Frans-Waalse oorsprong en wordt beschouwd als een verkleinvorm van de voornaam Naud, zelf een variant van Arnaud of Arnoud, een Germaanse naam die is samengesteld uit de elementen "arn" (adelaar) en "wald" (heerser). Namen met deze oorsprong wijzen vaak op hugenotenfamilies die na de vervolgingen in Frankrijk in de zestiende en zeventiende eeuw naar de Nederlanden vluchtten en zich daar vestigden, met name in handelssteden zoals Amsterdam en Haarlem. Het tweede element, "ten Cate", is daarentegen een echt Nederlandse, en specifiek Twentse en Overijsselse, achternaam. Deze is afgeleid van het woord "kate" of "kote", wat een klein huis, keet of arbeiderswoning aanduidt, vaak gelegen bij een boerderij. De toevoeging "ten" betekent "bij de" of "aan de", waardoor de naam oorspronkelijk verwees naar iemand die bij zo'n kleine woning woonde.
De samenvoeging van beide nam