GERRITS
„Zoon van Gerrit — een patroniem in reinste vorm”
Mijn achternaam Gerrits betekent gewoon 'zoon van Gerrit' — sterk met de speer, blijkbaar.
De betekenis van de achternaam GERRITS
Gerrits betekent letterlijk 'zoon van Gerrit', waarbij Gerrit zelf een verkorting is van Gerhard, een oude Germaanse naam die zoiets als 'sterk met de speer' betekent. De achtervoegsel -s geeft bezit of afstamming aan, net als bij Jans of Peters.
Het familiewapen van GERRITS
„Dapper met de speer”
In keel drie zilveren speerpunten, twee boven en één beneden, de onderste vergezeld van een smalle zilveren schuinbalk.
De achternaam Gerrits is een patroniem, ontstaan uit de voornaam Gerrit, zelf een Nederlandse verkorting van Gerard of Gerhard. Deze oorspronkelijk Oudhoogduitse naam is opgebouwd uit de elementen "ger", dat speer of lans betekent, en "hard", dat sterk of dapper betekent — samen dus "sterk met de speer" of "dapper met het wapen". De uitgang "-s" duidt op afstamming: Gerrits betekent letterlijk "zoon van Gerrit". Deze naamvorm was wijdverbreid in de oostelijke en noordelijke provincies van Nederland, met name Gelderland, Overijssel en Drenthe, in een tijd waarin een zoon nog naar de voornaam van zijn vader werd genoemd. Pas met de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811 werd Gerrits definitief vastgelegd als vaste familienaam, waarmee de herinnering aan al die generaties vaders en zonen werd bezegeld.
Het schild is in keel (rood) uitgevoerd, de kleur van moed en strijdvaardigheid, en past daarmee bij het "hard" (dapper) uit de naam Gerhard. Daarop staan drie zilveren speerpunten, rechtstreeks verwijzend naar het element "ger" (speer) in de naam: drie in plaats van één, omdat de naam zich van vader op zoon herhaalde en zich zo generatie na generatie vermenigvuldigde. De smalle zilveren schuinbalk bij de onderste speerpunt verbeeldt de schacht van de speer zelf en tegelijk de lijn van afstamming die de naam Gerrits ("zoon van Gerrit") draagt — een doorlopende verbinding tussen vader en zoon. Op de helm herhaalt een enkele zilveren speerpunt als helmteken het thema in gecondenseerde vorm, terwijl het rood-zilveren wrongwerk (mantling) de kleuren van het schild bevestigt. Het devies "Dapper met de speer" vat de oorspronkelijke betekenis van Gerhard rechtstreeks samen en herinnert eraan dat achter elke naam Gerrits een lange rij dappere vaders en zonen schuilgaat.
De geschiedenis van de naam GERRITS
De achternaam Gerrits behoort tot de categorie patroniemen, namen die zijn afgeleid van de voornaam van de vader. De naam is ontstaan uit de voornaam Gerrit, een Nederlandse verkorting van Gerard of Gerhard, welke oorspronkelijk uit het Oudhoogduits stammen. Het element "ger" verwijst naar speer of lans, terwijl "hard" sterk of dapper betekent, zodat de oorspronkelijke betekenis zoiets als "sterk met de speer" of "dapper met het wapen" inhoudt. De toevoeging van de uitgang "-s" aan Gerrit duidt op afstamming en betekent letterlijk "zoon van Gerrit". Deze vorm van naamgeving was in de Nederlanden, met name in de oostelijke en noordelijke provincies zoals Gelderland, Overijssel en Drenthe, wijdverspreid vanaf de late middeleeuwen tot in de vroegmoderne tijd, toen vaste achternamen nog geen algemene praktijk waren en mensen vaak werden aangeduid naar hun vader.
Met de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811 onder Napoleon werden in Nederland vaste achternamen verplicht gesteld, waardoor veel patroniemen zoals Gerrits definitief werden vastgelegd als familienaam voor toekomstige generaties. Voor die tijd kon de naam nog per generatie veranderen, aangezien elke zoon in principe de voornaam van zijn eigen vader als patroniem kon dragen. De naam Gerrits komt tegenwoordig veel voor in Nederland, met een opvallende concentratie in de oostelijke regio's, wat de historische verspreiding van de onderliggende voornaam Gerrit weerspiegelt. Varianten van deze achternaam, zoals Gerritsen, Gerritsma of Gerardts, zijn eveneens te vinden en illustreren de regionale verschillen in naamvorming binnen het Nederlandse taalgebied. De naam wordt beschouwd als een typisch voorbeeld van hoe middeleeuwse voornamen via patroniemen zijn getransformeerd tot blijvende familienamen die vandaag de dag nog steeds wijdverbreid zijn.