FOKKEMA
„Friese naam: 'zoon van Fokke', vernoemd naar diens hoeve”
Mijn achternaam Fokkema betekent zoiets als 'van de hoeve van Fokke' - pure Friese geschiedenis!
De betekenis van de achternaam FOKKEMA
Fokkema is een Friese naam die afstamt van de voornaam Fokke, een korte vorm van namen als Folkert of Folkard. De uitgang '-ma' betekent zoveel als 'zoon van' of 'afkomstig van (de hoeve van)', dus Fokkema betekent oorspronkelijk 'nakomeling van Fokke'.
Het familiewapen van FOKKEMA
„Op eigen erf gegrond”
Doorsneden van azuur en sinopel door een golvende zilveren dwarsbalk, boven een rijzende gouden zon, beneden een gouden erfboerderij (huis met puntgevel, deur en venster).
De naam Fokkema ontstond in Friesland uit de voornaam "Fokke", een verkorting van oudere Germaanse namen als Folkert, gevormd rond het element "folk" (volk), aangevuld met de typisch Friese uitgang "-ma", die teruggaat op "heem": huis, erf, woonplaats. Wie ooit Fokkema werd genoemd, was letterlijk "van het huis van Fokke" — zoon, nazaat of bewoner van diens erf. Bij de invoering van de verplichte familienamen onder Napoleon, in 1811 en 1812, kozen veel Friese families juist zo'n reeds generaties gebruikte informele aanduiding als vaste achternaam, en zo werd ook Fokkema voorgoed vastgelegd: een naam die niet naar een beroep of titel verwijst, maar naar een plek en een voorvader, naar het huis waar een familie wortel schoot.
Het schild is daarom gedeeld in azuur en sinopel: het blauw van de Friese hemel en het wijde water, het groen van het vruchtbare erfland waarop het geslacht zich vestigde. De golvende zilveren dwarsbalk tussen beide velden verbeeldt het karakteristieke Friese landschap van terpen, vaarten en dijken, waarlangs de eerste Fokke's zich vestigden. Boven de balk rijst een gouden zon, teken van "Fokke" en het achterliggende "folk": het volk, de gemeenschap waaruit de voornaam ooit voortkwam, hier als een licht dat het huis beschijnt. Onder de balk staat de gouden erfboerderij zelf — het "heem" waarnaar de uitgang "-ma" verwijst — het huis van Fokke waaruit alle latere Fokkema's hun naam en herkomst ontlenen. Boven het schild herhaalt de gouden korenschoof tussen twee stralen op de wrong ditzelfde thema van volk en voedende grond, terwijl de stalen toernooihelm de burgerlijke, niet-adellijke oorsprong van het geslacht eerlijk weergeeft. De spreuk "Op eigen erf gegrond" vat ten slotte de kern van de naam samen: een familie die haar identiteit ontleent aan een huis, een stuk grond, en de mensen die daar generaties lang hebben gewoond.
De geschiedenis van de naam FOKKEMA
De achternaam Fokkema heeft zijn wortels in Friesland, een provincie in het noorden van Nederland met een sterke eigen taal en naamgevingstraditie. De naam is opgebouwd uit twee delen: "Fokke" en het achtervoegsel "-ma". "Fokke" was een veelvoorkomende Friese voornaam, een verkorting van namen als Folkert of Folkard, die teruggaan op het Oudgermaanse element "folk" (volk). Het achtervoegsel "-ma" is typisch Friese en is afgeleid van het woord "heem", wat huis, woonplaats of erf betekent. Fokkema betekent dus letterlijk zoiets als "van het huis van Fokke" of "afstammeling van Fokke", waarmee de naam oorspronkelijk verwees naar de zoon of nakomeling van een man die Fokke heette, dan wel naar iemand die op de boerderij of het erf van een Fokke woonde.
Achternamen met de uitgang "-ma" behoren tot een grote familie van Friese familienamen, waaronder ook bekende namen als Sytsma, Wierdsma en Hoekstra-achtige varianten, en zijn tot op de dag van vandaag sterk geconcentreerd in Friesland en de aangrenzende gebieden. De formele vastlegging van achternamen in Nederland vond plaats in 1811 en 1812 onder het bewind van Napoleon, toen alle inwoners verplicht werden een vaste familienaam te registreren; veel Friese gezinnen kozen op dat moment een naam die al generaties lang informeel binnen de familie werd gebruikt, zoals Fokkema. Hierdoor is de naam een goed voorbeeld van hoe Friese patronymica in de negentiende eeuw definitief werden omgezet in erfelijke achternamen. Tegenwoordig komt de naam Fokkema nog altijd het meest voor in Friesland, maar door migratie binnen Nederland en emigratie, onder meer naar Noord-Amerika in de negentiende en twintigste eeu