BOURGONJE
„Bourgonje: een naam die verwijst naar Bourgondië”
Mijn achternaam Bourgonje verwijst letterlijk naar Bourgondië - wie had dat gedacht!
De betekenis van de achternaam BOURGONJE
Bourgonje is een verbastering van 'Bourgondië' en werd oorspronkelijk gegeven aan iemand die afkomstig was uit die Franse streek, of aan iemand die er handel mee dreef of banden mee had. Het is een typisch voorbeeld van een herkomstnaam die door de eeuwen heen fonetisch vernederlandst is.
Het familiewapen van BOURGONJE
„Uit Bourgondië gewesteld”
Per fess van azuur, bezaaid met drie gouden lelies, en van zilver, beladen met een rood geknoested Bourgondisch kruis in schuinkruis, met in het hart van het schild een zilveren sint-jakobsschelp.
De naam Bourgonje is een herkomstnaam: hij vertelt niet wat iemand deed, maar waar iemand vandaan kwam. Ooit, in de Middeleeuwen of de vroegmoderne tijd, verliet een voorouder het machtige hertogdom Bourgondië in het oosten van Frankrijk en trok naar de Lage Landen — als koopman, ambachtsman of soldaat, zoals zovelen in die eeuwen van handel en migratie tussen Franstalige gebieden en Zeeland en Zuid-Holland. De Franse plaatsnaam Bourgogne werd in de mond en de spelling van de nieuwe omgeving langzaam tot Bourgonje, een naam die zeldzaam is gebleven, gedragen door een familie die zich niet wijd verspreidde maar zich blijvend vestigde en wortelde in haar nieuwe land.
Het schild is verdeeld in twee velden die de twee helften van dit verhaal vertellen. Het bovenste veld, van azuur bezaaid met drie gouden lelies, verwijst rechtstreeks naar het hertogelijke Bourgondië en zijn Franse koninklijke afkomst — de lelie als teken van de plaats van herkomst zelf. Het onderste veld toont in zilver het rode, geknoeste Bourgondische kruis, het schuine kruis dat het hertogdom eeuwenlang als eigen herkenningsteken voerde, hier gebruikt als eerlijke verwijzing naar die historische streek zonder aanspraak op een historisch wapen. In het hart van het schild, waar beide velden samenkomen, staat de zilveren sint-jakobsschelp: het teken van de reiziger en de pelgrim, van de tocht die de voorouder aflegde van Bourgondië naar de Lage Landen. Boven het schild draagt een stalen toernooihelm met blauw-zilveren dekkleden een gouden lelie tussen twee zilveren twijgjes als helmteken — de lelie die meereisde en in nieuwe grond opnieuw uitliep. De spreuk 'Uit Bourgondië gewesteld' vat dit alles samen: een familie die van ver kwam, maar hier blijvend wortel schoot. Dit wapen is een nieuw ontworpen familiewapen, gegrond in heraldieke traditie, geen historisch overgeleverd wapen.
De geschiedenis van de naam BOURGONJE
De achternaam Bourgonje is een zogenaamde herkomstnaam, wat betekent dat de naam oorspronkelijk verwees naar de plaats of streek van herkomst van de drager. In dit geval verwijst de naam naar Bourgondië (in het Frans: Bourgogne), een historische regio in het oosten van Frankrijk die eeuwenlang een machtig hertogdom vormde. In de Middeleeuwen en vroegmoderne tijd trokken veel mensen uit Bourgondië naar de Lage Landen, onder meer als kooplieden, ambachtslieden of soldaten, en werden zij vaak aangeduid met een naam die hun herkomst benadrukte. De vernederlandsing van "Bourgogne" tot "Bourgonje" past in een breder patroon waarbij buitenlandse plaatsnamen werden aangepast aan de Nederlandse spelling en uitspraak, iets wat vaker voorkwam bij namen van Franse, Waalse of Vlaamse origine die zich in Nederland vestigden.
De naam Bourgonje komt vooral voor in Nederland, met een concentratie in bepaalde regio's zoals Zeeland en delen van Zuid-Holland, waar door de eeuwen heen contacten met Franstalige gebieden intensief waren vanwege handel, migratie en de nabijheid van de Zuidelijke Nederlanden. Historisch gezien duidt de naam op een familie wier voorouders ooit uit het hertogdom Bourgondië afkomstig waren of daar althans een tijdlang verbleven voordat ze zich blijvend vestigden in de Nederlanden. Een opmerkelijk kenmerk van de naam is dat hij, in tegenstelling tot veel andere herkomstnamen, relatief zeldzaam is gebleven, wat erop wijst dat de oorspronkelijke familie of families die deze naam droegen niet overal wijdverspreid raakten. Vandaag de dag wordt de naam nog steeds gedragen door families in Nederland en, in mindere mate, in landen waarheen Nederlandse emigranten zijn getrokken, zoals de Verenigde Staten en Canada.