BAARDEMANS
„Bijnaam voor de man met de baard”
Mijn achternaam betekent letterlijk 'baard-man' — mijn voorouders waren blijkbaar niet te missen.
De betekenis van de achternaam BAARDEMANS
Baardemans is een bijnaam-achternaam die simpelweg 'baard-man' betekent: iemand die opviel door zijn (opvallende) baard. Het is een typisch Vlaams/Brabants type naam waarbij een lichamelijk kenmerk werd vastgeplakt aan 'mans' (man).
Het familiewapen van BAARDEMANS
„Vast als de baard, trouw als de stroom”
Per fess van zilver en van keel; in het bovenste veld een gebaard mannenhoofd van natuurlijke kleur geprofileerd naar rechts, in het onderste veld drie barbelen van zilver naast elkaar geplaatst, gezwommen naar rechts.
De naam Baardemans is ontstaan in de late middeleeuwen als een bijnaam voor een man die opviel door zijn baard — mogelijk lang, dicht of anderszins bijzonder in een tijd waarin zulke kenmerken een mens binnen een kleine gemeenschap onderscheidden. Het achtervoegsel "-mans", gangbaar in Nederlandse en Vlaamse familienamen, betekende oorspronkelijk "de man van" of "zoon van", zodat Baardemans letterlijk "de man met de baard" of "zoon van de gebaarde man" betekent. Omdat de naam tegenwoordig zeldzaam is, wijst dit op afstamming van een beperkt aantal voorvaderen, wier fysieke kenmerk generaties lang is doorgegeven als naam en, met dit wapen, nu ook als beeld.
Het schild is gedeeld van zilver en keel: het zilver boven draagt het gebaarde mannenhoofd, de directe en persoonlijke verwijzing naar het uiterlijke kenmerk waaraan de voorvader zijn naam ontleende — de baard zelf, zorgvuldig en trots weergegeven als kern van de identiteit. Het keel (rood) daaronder draagt drie zilveren barbelen, vissen wier naam in het Nederlands eveneens aan "baard" doet denken door hun kenmerkende voelsprieten, en die in de Lage Landen sinds oudsher symbool staan voor standvastigheid en verbondenheid met het water en het land van herkomst. De kleuren zilver en keel, eenvoudig en krachtig, weerspiegelen de bescheiden doch onmiskenbare herkomst van de naam. De helm boven het schild, met wrong van zilver en keel, draagt als helmteken een halve gebaarde man, wiens houding rust en waardigheid uitstraalt — een echo van het schildbeeld die de continuïteit van geslacht op geslacht bevestigt. De devise "Vast als de baard, trouw als de stroom" verbindt het onveranderlijke kenmerk van de voorvader met de blijvende trouw van zijn nakomelingen, die door de eeuwen heen, als de barbeel in de rivier, hun eigen koers zijn gebleven volgen.
De geschiedenis van de naam BAARDEMANS
De achternaam Baardemans is een Nederlandse familienaam die vermoedelijk is ontstaan als een bijnaam die verwijst naar een uiterlijk kenmerk van een voorvader, namelijk het hebben van een baard. Het eerste deel van de naam, "Baarde" of "Baard", verwijst direct naar de gezichtsbeharing, terwijl het achtervoegsel "-mans" een veelvoorkomende toevoeging is in Nederlandse en Vlaamse achternamen die oorspronkelijk "de man van" of "zoon van" betekende. Dit type naamvorming was gebruikelijk in de late middeleeuwen en vroegmoderne tijd, toen achternamen zich ontwikkelden uit bijnamen, beroepen, woonplaatsen of persoonlijke kenmerken om individuen binnen een gemeenschap te onderscheiden. De naam Baardemans zou dus oorspronkelijk zijn toegekend aan iemand die opviel door zijn baard, wellicht een opvallend lange, dikke of anderszins bijzondere baard, wat in die tijd een onderscheidend en herkenbaar kenmerk was binnen kleinere gemeenschappen.
Wat de geografische oorsprong betreft, wordt de naam Baardemans voornamelijk geassocieerd met Nederland en in mindere mate met Vlaanderen, waar dit type samengestelde achternamen met het achtervoegsel "-mans" relatief vaak voorkomt, vooral in de zuidelijke en oostelijke provincies. De naam is tegenwoordig relatief zeldzaam, wat erop wijst dat families met deze achternaam mogelijk afstammen van een beperkt aantal voorvaderen